Ga naar de inhoud
Let op: Om de gebruikerservaring op deze site te verbeteren gebruiken we cookies.

De circulaire economie is een economisch systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waardevernietiging te minimaliseren. Anders dan in het huidige lineaire systeem, waarin grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levensduur worden vernietigd.

(Bron: MVO Nederland)

LINEAIR vs. CIRCULAIR

Lineaire economie

In een klassieke lineaire aanpak nemen we grondstoffen en maken we er een product van. Van zodra het product verkocht is, daalt het gros van de producten in waarde (de functionaliteit van de materialen daalt). Zelfs zover dat ze afval worden en een negatieve waarde krijgen: je moet ervoor betalen om ervan af te geraken.

Grafisch geeft dat het plaatje hieronder: de waarde/functionaliteit van materialen stijgt doorheen het productieproces, tot het punt van verkoop. Dan volgt een steile neergang.

Functionaliteit lineaire economie

Concreet voorbeeld: een stoel

Je rooit een boom en verwerkt hem tot een stoel. De stoel wordt verkocht, is meteen inferieur tweedehands, raakt uit de mode of gaat stuk. De stoel belandt tegen betaling van een retributie als afval op het containerpark.

Het model van de lineaire economie kan je ook zo voorstellen (naar Ellen MacArthur Foundation)

Neem maak dump

Circulaire economie

In een circulaire economie worden tal van strategieën toegepast om materialen en producten zo hoogwaardig mogelijk te blijven inzetten in de economie. Ze worden hersteld, hebben een hoge tweedehandswaarde, zijn upgradebaar, kunnen makkelijk gedisassembleerd worden en omgevormd worden tot nieuwe producten, de materialen zijn volledig recycleerbaar of afbreekbaar...

Grafisch geeft dat het plaatje hieronder: de waarde/functionaliteit van materialen wordt, ook na de initiële verkoop, keer op keer op een hoog niveau teruggebracht.

Functionaliteit circulaire economie

CONCREET VOORBEELD: EEN STOEL

Je rooit een boom en verwerkt hem tot een stoel. De stoel wordt verkocht, maar is tijdloos van design en robuust van kwaliteit. Gaat de stoel toch stuk, dan zijn er reserve-onderdelen beschikbaar voor vlot herstel. Na een tijdje wordt de stoel waardevolle vintage, en zelfs waardevoller dan hij was bij de aanschaf. Is hij echt niet meer te redden, dan kunnen de poten, de leuning, de bekleding nog gebruikt voor een upcycling-project. Zijn de componenten niet meer te redden, dan kan je de stoel makkelijk uit elkaar halen en de afzonderlijke stoffen volledig recycleren tot nieuwe grondstof.

Het model van de circulaire economie kan je ook zo voorstellen (naar Ellen MacArthur Foundation)

Circulaire economie

 

 

8 principes van de circulaire economie

(Naar: MVO Nederland)

1. MAXIMAAL WAARDEBEHOUD

Haal het maximum uit producten door ze te herstellen, onderdelen te hergebruiken of ze een nieuwe toepassing te geven. Recycleren en omzetten in energie (verbranden) zijn de laatste opties.

2. DESIGN VOOR HET LEVEN

Ontwerp producten zo dat ze aan hun levenseinde makkelijk upgradebaar of demonteerbaar zijn en materiaalstromen eenvoudig gescheiden kunnen worden.

3. KETENSAMENWERKING

Kijk voorbij de fabriekspoort en ga voor (cross-sectorale) ketensamenwerkingen. Creëer zo meervoudige waarde voor alle betrokken bedrijven.

4. HERGEBRUIK ZONDER VERLIES

De onderdelen en grondstoffen van ‘gebruiksproducten’ worden hergebruikt zonder kwaliteitsverlies.

5. AFBREEKBAARHEID

De grondstoffen van ‘verbruiksproducten’ zijn biologisch afbreekbaar en worden (na eventuele onttrekking van nog waardevolle grondstoffen) teruggegeven aan de natuur.

6. DON’T OWN, ENJOY!

Producenten behouden het eigendom van gebruiksproducten, klanten betalen voor het gebruik ervan, niet voor het bezit.

7. KWALITEIT VOOROP

Omdat de prestatie van het product de waarde bepaalt, wordt de juiste kwaliteit heel belangrijk voor de producent.

8. NIET SCHADEN

Tijdens productie, gebruik en verwerking van het product worden geen schadelijke stoffen uitgestoten.

 

 

MONEY TALKS

De circulaire economie draait in wezen om de regeneratie van grondstoffen en het wegsnijden van de verspilling van grondstoffen in elke fase van de levenscyclus van een product. Deze aanpak levert economische winsten/besparingen enerzijds en minder gebruik van grondstoffen en uitstoot van CO2 anderzijds. Economische groei of ontwikkeling wordt losgekoppeld van grondstoffenschaarste. Er zijn grofweg vier domeinen waar deze winsten geboekt kunnen worden:

4 DOMEINEN VAN WAARDECREATIE

Eindeloze grondstoffen

Door enkel grondstoffen te gebruiken die continu opnieuw geregenereerd worden, ontkoppel je economische activiteiten van de effecten van grondstoffenschaarste.

Liquide markten

Door producten te delen met meerdere gebruikers, verklein je de tijd dat het goed niet gebruikt wordt. Zo creëer je meer waarde met hetzelfde volume aan producten.

Samenwerking in de keten

Door een slim samenspel tussen de spelers in een productieketen vermijd je verlies van grondstoffen. Je kan reststromen aanwenden als grondstof voor nieuwe productieprocessen.

Langere levenscycli

Door producten langer economisch in leven te houden, kan je een grotere behoefte vervullen zonder extra grondstoffen aan te boren.

Bron: Accenture

In cijfers

 

  • In Europa loopt de netto kostenbesparing in productiesectoren op tot €345 miljard per jaar, en in een vergevorderd scenario zelfs tot €572 miljard per jaar (Ellen MacArthur Foundation). De circulaire economie kan tegen 2030 1.2 tot 3 miljoen extra jobs creëren (WRAP).
     
  • Indicatieve schattingen van de economische baten van de circulaire economie voor Vlaanderen, wijzen op besparingen op materiaalkost van 2 tot 3,5% van het Vlaamse BBP en de creatie van 27.000 bijkomende jobs, gaande van hoogtechnologisch tot laaggeschoold (SuMMa).
     
  • Bij de productieprocessen van KMO's komt gemiddeld 18% van de aangekochte grondstoffen uiteindelijk niet in een verkoopbaar product terecht. Het verlies aan grondstoffen met 10% terugdringen, kan gemiddeld 2% van de totale productiekosten uitsparen (OVAM).

 

 

5 circulaire business modellen

Doorheen de diversiteit aan circulaire praktijken kan je aan de basis vijf elementaire business modellen onderscheiden (Bron: Accenture).
Circulaire input

Circulaire input

Hernieuwbare energie inschakelen, bio-based of volledig recycleerbare grondstoffen gebruiken.
VOORBEELD: Proviron maakt chemicaliën uit algen

grondstof recuperatie

Grondstof-recuperatie

Grondstoffen en energie recupereren uit reststromen (afval of bijproducten).
VOORBEELD: Umicore wint goud uit afgedankte elektronica

levensduur­verlenging

Levensduur­verlenging

De productieve levenscyclus van producten en componenten verlengen door herstel, upgrading en herverkoop.
VOORBEELD: Caterpillar herbouwt motorblokken en rekent statiegeld bij de verkoop van deze tweedehandsblokken

deelplatformen

Deelplatformen

Intensiever gebruik van goederen stimuleren door gedeeld gebruik/eigenaarschap/toegang mogelijk te maken.
VOORBEELD: Tri-Vizor laat bedrijven hun transporten delen

product als een dienst

Product als een dienst

Toegang tot producten aanbieden en het eigendom behouden om zo als aanbieder de voordelen van een duurzamer materialenbeheer te plukken.
VOORBEELD: Tale me verhuurt kwaliteitsvolle kinderkledij

 

 

Links