Plan C » Community Day

Plan C Community Day 2013, eerste impressies

Plan C — Sat, 30 Nov 2013 08:45:13 +0000

Hier al een eerste impressie van de Plan C Community Day 2013 met knappe foto’s van Julie Verlinden. Het support team van Plan C dankt alle aanwezigen voor de zeer geslaagde Community Day, met speciale dank aan de sprekers Walter Stahel en Douwe Jan Joustra, de immer vrolijke moderator Victor Dries, onze voorzitter Karel Van Acker en netwerkdirecteur Jiska Verhulst. Laat hieronder ook gerust weten wat u er van vond.

Klik hier om slideshow te bekijken.

Het bericht Plan C Community Day 2013, eerste impressies verscheen eerst op Plan C.

Walter Stahel, grondlegger van de kringloopeconomie

Peter Stouthuysen — Wed, 23 Oct 2013 13:21:23 +0000

Walter Stahel (1946) is een Zwitserse architect en mede-oprichter van het Product-Life instituut in Genève, lid van de club van Rome en onafhankelijk adviseur van de Ellen MacArthur Foundation. In de jaren 1980 stond hij mee aan de wieg van concepten als cradle-to-cradle en de diensten economie. Concepten die nu aandrijvers zijn van de transitie van een lineaire naar circulaire economie. In 2010 schreef hij het boek ‘The Performance Economy’, waarin hij nieuwe business modellen introduceert die leiden tot betere en duurzame prestaties, meer jobs en hogere welvaart. Dit boek vormt de basis van zijn lezing op de Plan C Community Day van 29 november in Antwerpen.

Al meer dan dertig jaar werkt Walter Stahel aan de fudamenten van de duurzame economie. In 1976 was hij co-auteur van het onderzoeksrapport ‘The potential for substituting manpower for energy’ in opdracht van de Europese Commissie. In dit rapport schetste hij reeds een visie voor een economie die in kringlopen werkt, de voorloper van het concept ‘circulaire economie’. Hij bestudeerde wat de impact hiervan kan zijn op jobcreatie, economische competitiviteit, beschikbaarheid van grondstoffen en afvalpreventie.

Performance Economy

In 1981 kristalliseerde Stahel deze ideeën verder uit in de paper ‘The Product-Life Factor’. Daarin identificeerde hij het verkopen van diensten (vb. kijkuren) in plaats van goederen (vb. tv’s) als het ultieme duurzame business model. Ook in zijn later werk, en samen met het mede door hem opgerichte Product-Life Institute, promoot hij de transitie van de traditionele industriële economie naar een diensteneconomie die hij de ‘Performance Economy’ doopt. Walter Stahel is naast adviseur en auteur, ook gastprof aan diverse universiteiten en geeft hij ongeveer 50 lezingen per jaar wereldwijd.

Bruto Nationaal Product achterwege laten

Een diensteneconomie is volgens Walter Stahel een kennisgebaseerde economie die welvaartscreatie ontkoppelt van grondstoffenverbruik. Innovatieve business modellen die producten en diensten integreren, m.a.w. product-dienst systemen, beschouwt hij als een integraal onderdeel van deze diensteneconomie. De doelstellingen van de diensteneconomie zijn zowel kwalitatief als kwantitatief en gaan over het creëren van welvaart, jobs en een verminderde consumptie van grondstoffen (materialen en energie). Om deze doelstellingen te realiseren stelt Stahel voor om de welvaartsparameter Bruto Nationaal Product te vervangen door drie nieuwe parameters:

Waarde-per-gewicht van goederen (€/kg)
Internalisering van alle kosten inzake milieurisico en afval over de volledige levensduur van een product
Arbeid-per-gewicht van goederen (Manuren/kg)

‘Doing the right things’

Om hoog te scoren op deze drie nieuwe parameters moeten we een aantal dingen fundamenteel anders aanpakken. In de huidige industriële economie ligt de focus op de dingen beter of efficiënter te doen (‘doing things right’). In de diensteneconomie gaat het net om de dingen die we nu doen grondig te herbekijken en van een lineaire economie naar een circulaire economie over te stappen (‘doing the right things’). Dit vereist een andere rol van zowel de producenten, de consumenten als de overheid.

Overheid aan het stuur

De overheid zal volgens hem een belangrijke cultuuromslag moeten maken van een aansturend en controlerend instituut naar een partner in innovatie, onderwijs, onderzoek. Ook het ondersteunen van ondernemers die nieuwe risicovolle activiteiten willen ontplooien, behoort tot het takenpakket van deze nieuwe overheid. Op het gebied van fiscaliteit benadrukt Stahel het belang van een verschuiving van lasten op arbeid naar lasten op niet-hernieuwbare grondstoffen.

Rolls Royce vlieguren

Dat deze diensteneconomie veel verder gaat dan een louter theoretische denkoefening, toont Stahel in zijn boek ‘The performance Economy’ aan met tientallen concrete voorbeelden. Eén van die voorbeelden is Rolls Royce, bouwer van vliegtuigmotoren. Hun ‘power by the hour’ concept is een schoolvoorbeeld van een product-dienst combinatie dat het businessmodel van een hele sector heeft doen omslaan. In plaats van vliegtuigmotoren verkoopt Rolls Royce in het ‘power by the hour’ programma vlieguren. Rolls Royce verzekert dat de vliegtuigmotor optimaal presteert. Door een ingenieus monitorsysteem volgen zij de status van al de motoren op, wat hen toelaat om heel gerichte onderhouds- en herstelactiviteiten uit te voeren. Het geeft hen ook de prikkel om uit één motor zoveel mogelijk vlieguren te halen.

In een klassiek business model zou Rolls Royce zovéél mogelijk vliegtuigmotoren willen verkopen. Door een bedrag per vlieguur te betalen kunnen vliegtuigmaatschappijen hun kosten ook veel beter inschatten en komen zij niet voor onvoorziene kosten te staan door onverwachte herstel- of vervangactiviteiten.

Met deze en vele andere voorbeelden toont Walter Stahel aan dat een diensteneconomie de toekomstige economische realiteit kan worden. Een realiteit met meer welvaart, meer jobs maar op basis van veel minder grondstoffenverbruik.

Walter Stahel op Plan C Community Day

Walter Stahel geeft tijdens zijn keynote op de Plan C Community day van 29 november 2013 zijn visie op de circulaire economie en gaat uitgebreid in op volgende vragen:

Wat is de rol van product-dienstsysteem binnen de circulaire economie?
Welke bedrijven en sectoren kiezen voor de circulaire economie?
Zijn de randvoorwaarden voor een transitie naar een circulaire economie nu anders dan de voorbije decennia?
Welke rol spelen overheden, bedrijven, middenveld, kenniscentra ea om die transitie te realiseren?

Er zal uitgebreid de mogelijkheid zijn om zelf vragen te stellen aan Walter Stahel. Heb je nu al een specifieke vraag, laat het ons zeker weten via info@www.plan-c.eu. We nemen ze mee in de voorbereiding van zijn lezing.

Praktisch:
Plan C Community Day 2013 vindt plaats op 29 november 2013 in de KBC Boerentoren in Antwerpen. Het programma en andere praktische details vind je hier.

Met dank aan onze sponsors:

Het bericht Walter Stahel, grondlegger van de kringloopeconomie verscheen eerst op Plan C.

Community Day 2012

Plan C — Fri, 25 Jan 2013 10:02:26 +0000

Op 29 november 2012 hield Plan C een geslaagde Community Day in de prachtige Square Brussels. Hier een korte terugblik met het lerend netwerk van Plan C in actie.
Klik hier om slideshow te bekijken.
Het bericht Community Day 2012 verscheen eerst op Plan C.

Twitterverslag Community Day 2012

Plan C — Fri, 30 Nov 2012 10:51:25 +0000

We hebben een overzicht gemaakt van een aantal Twitterberichten die tijdens de Community Day 2012 van Plan C werden geplaatst. Wat meteen duidelijk wordt, is dat de keynote lezing van Hans Vermaak heel wat indruk heeft gemaakt.

Het bericht Twitterverslag Community Day 2012 verscheen eerst op Plan C.

“Netwerkorganisaties zijn de mooiste en de moeilijkste manier om iets voor mekaar te krijgen”

Plan C — Mon, 26 Nov 2012 17:55:19 +0000

Wat is de zin of onzin van netwerkorganisaties die inzetten op innovatie en duurzaamheid? Een workshop van Plan C deze week gaat dieper in op die vraag onder leiding van Professor Patrick Kenis van de Antwerp Management School, specialist in dit domein. “Plan C kan de vruchtbare aarde zijn waar verschillende partijen elkaar ontmoeten om doorbraken te realiseren in duurzaam materialenbeheer”, stelt Professor Kenis. “Maar vanzelfsprekend is het allerminst.”

“Netwerkorganisaties zijn tegelijk de mooiste en moeilijkste manier om iets voor mekaar te krijgen”, legt professor Patrick Kenis uit. “Wat ze zo boeiend maakt is dat ze zeer verschillende soorten organisaties bij elkaar brengen. Precies daarom zijn netwerkorganisaties soms de enige manier om een bepaald resultaat te bereiken. Maar daardoor is de uitdaging groter om de competenties, expertise en belangen van de leden te integreren.”

Heterogene groep

“Laat dat nu precies zijn waarom Plan C zo aantrekkelijk is. Plan C slaagt er goed in die differentiatie tot stand te brengen met leden zoals bij voorbeeld kennisinstellingen, bedrijven, overheidsorganisaties en ngo’s. Dus moet Plan C integratie van hun belangen en competenties zienn waar te maken om zo de vruchtbare aarde te worden waar de heterogene groep leden samen doorbraken realiseren op het vlak van duurzaam materialenbeheer.”

Succesformule

“Wat de zaak bemoeilijkt is dat enerzijds de netwerkorganisaties zoals Plan C zelf graag wil weten hoe ze dat best doen en anderzijds de individuele leden zich afvragen welk direct nut ze er uit halen. Zij willen goed vat krijgen op welke meerwaarde deelnemen in een netwerk voor hen heeft. Wie er in slaagt die doelen te laten samenvallen, heeft een succesformule beet”, meent Patrick Kenis. “Tijdens de sessie gaan we daar naar op zoek.”

Het bericht “Netwerkorganisaties zijn de mooiste en de moeilijkste manier om iets voor mekaar te krijgen” verscheen eerst op Plan C.

“Lokaal televisies produceren met kleinere voetafdruk”

Plan C — Fri, 23 Nov 2012 10:25:07 +0000

“Ik ben al langer geïntrigeerd door additive manufacturing. Ik denk dat de technologie ons zal toelaten om de ecologische voetafdruk van consumentenelektronica te verkleinen.” Aan het woord is Andries Reymer, mechanisch ontwerper bij TP Vision, dat Philips televisies ontwikkelt en vermarkt. TP Vision is één van de 20 partners van het Plan C-project ‘iMade, lokale productie op maat’ dat eind deze maand van start gaat.

iMade verenigt 20 partners die samen ijveren om lokale productie naar een nieuw niveau te tillen. Op basis van twee proefprojecten, in de meubelindustrie met als partner Robberechts en in de elektronica-sector met TP Vision zal bekeken worden hoe het eerste regionaal netwerk voor ‘Cloud Manufacturing’ kan worden gerealiseerd. iMade wil Vlaanderen zo laten uitgroeien tot de eerste Europese regio die productie op maat een lokale en duurzame inbedding geeft.

Materiaalwinst

De kick-off van iMade is een goed moment om eens te polsen bij TP Vision welke verwachtingen ze koesteren binnen iMade. “Ik ben al langer bezig met 3D-printing en additive manufacturing”, zegt Andries Reymer, mechanisch ontwerper bij TP Vision. “Ik denk dat als we die technologieën optimaal benutten, we op verschillende terreinen vooruitgang kunnen boeken. Zo zullen we complexe onderdelen kunnen maken die verschillende functies combineren, waar we voordien 3 of 4 onderdelen voor moesten assembleren. Daardoor kan de productie en assemblage worden vereenvoudigd en materiaalwinst geboekt worden.”

Customisatie

“We gaan onderzoeken of we een stap kunnen zetten richting lokale productie van consumentenelektronica. Zo zullen we binnen iMade bestuderen of het technisch en economisch haalbaar is om onze producten te ‘customizen’, aangepast aan lokale noden en productiecapaciteiten. Op lange termijn kan deze lokale productie leiden tot minder transport van materialen en producten. Televisies ontworpen in België kunnen dan overal ter wereld lokaal vervaardigd worden. Dit zou zorgen voor nog meer decentralisatie van productie en producten die meer toegepast zijn op de lokale noden.”

“Alles samen kan de voetafdruk van consumentenproducten daardoor gevoelig verkleinen. Wat enkel toe te juichen valt”, stelt Andries Reymer.

Kennis & Inspiratie

“Ondanks het feit dat TP Vision al jaren samenwerkt met Sirris en Vito, zal dat voor mij persoonlijk de eerste keer zijn. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de kennis en inzichten die zij met zich meebrengen. Ook de samenwerking met Materialise en Melotte, die elk op hun eigen manier leiders zijn in het het domein van additive manufacturing, zal zonder twijfel inspirerend zijn”, besluit Andries.

Op 29 november geeft Plan C, het Vlaams Transitienetwerk voor Duurzaam Materialenbeheer, samen met 19 Vlaamse partners de officiële kick-off van iMade. Die vindt plaats in Square Brussels om 15u45. Meer info: http://www.plan-c.eu/netwerkdag-2012. Een introductievideo over iMade vindt u op www.imade.be.

Het bericht “Lokaal televisies produceren met kleinere voetafdruk” verscheen eerst op Plan C.

Is de visie van Plan C nog actueel, fris, uitdagend genoeg?

Plan C — Mon, 19 Nov 2012 09:25:04 +0000

Plan C organiseert tijdens de Community Day van 29 november de workshop ‘Plan C visie revisited’ waarin deelnemers de visie van Plan C kritisch onder de loep zullen nemen. Is de visie van Plan C, intussen zo’n 5 jaar oud, nog actueel en uitdagend genoeg? Dat willen we graag te weten komen.

De visie van Plan C steunt op vijf pijlers (elk vervat in intrigerende teksten die je hieronder kan downloaden) en geeft een panoramisch streefbeeld voor de toekomst van een Vlaanderen dat inzet op duurzaam materialenbeheer. De teksten geven aan dat duurzaam materialenbeheer niet iets is voor containerparken en afvalverwerkers alleen, maar dat de hele maatschappij er een rol in speelt. Maar is het streefbeeld nog actueel, fris, uitdagend? Is het voldoende wervend? Hoe kan de weelde aan inspirerende ideeën omgezet worden in concrete actie en experiment? Daarover gaat de workshop Plan C visie ‘revisited’. Philippe Vandenbroeck (shiftN), die de sessie leidt, licht kort toe wat hij er van verwacht.

Het neusje van de zalm

“Het neusje van de zalm van de transitiedenkers in Vlaanderen neemt deel aan de sessie, meteen een goeie reden om er naar uit te kijken”, aldus Philippe Vandenbroeck. “Veel van de deelnemers zijn zeer vertrouwd met de ontstaansgeschiedenis en ambitie van Plan C en hebben zelfs meegewerkt aan de oorspronkelijke visieteksten. Ik ben benieuwd te zien hoe zij aanknopen bij de teksten van een aantal jaren geleden. Waarom willen zij vandaag opnieuw aan een sessie rond visie-ontwikkeling deelnemen? Welke evolutie zit er in hun denken? Dat wil ik wel weten.”

Wervend karakter

“Ik hoop dat we in de sessie samen ook een gevoel kunnen krijgen hoe Plan C vanuit haar visie meer kan mobiliseren. Een visie ‘hebben’ is één, maar ze kunnen inzetten als een hefboom voor systeemverandering is een aparte uitdaging. Om naar de ideeën van de deelnemers te peilen zetten we een speelse oefening op tijdens de workshop. Dat gaat dan meer over het activeren van de visies bij de maatschappelijke actoren. Het streefbeeld van Plan C staat boordevol ideeën, ik denk dat het van belang is dat de sterkste ideeën weer meer aan de oppervlakte komen. Daar ligt misschien ook het belang van een antennefunctie die Plan C kan spelen: haar community informeren over belangrijke vernieuwingen die te moeite waard zijn om op in te zetten.”

Visie vernieuwen

“Zonder het kind met het badwater weg te gooien, willen we de visies voorzichtig openbreken. De sessie wordt misschien een eerste aanzet in een, in mijn ogen belangrijke oefening voor Plan C, om de visie op middellange termijn te herdenken”, aldus Philippe Vandenbroeck.

Lees meer over de visie van Plan C

Het bericht Is de visie van Plan C nog actueel, fris, uitdagend genoeg? verscheen eerst op Plan C.

Hoeveel grondstoffen blijven er nog over voor een meisje van twee?

Plan C — Mon, 12 Nov 2012 07:27:53 +0000

Pas actief bij Plan C, vroeg programmamanager Peter Stouthuysen zich af hoeveel grondstoffen er nog overblijven voor zijn dochtertje van twee. “Mijn dochter Lucia zal op het einde van de eeuw 90 jaar oud zijn, in haar leven zal ze heel wat belangrijke grondstoffen zien verdwijnen, tenminste als we geen manieren ontwikkelen om ze op een slimme wijze te hergebruiken”, zegt Peter. “Dat is meteen de voornaamste reden die ik kan bedenken om me in te spannen voor een transitie naar duurzaam materialenbeheer. Het maakt de inzet levensecht.”

Peter Stouthuysen ontwierp bovenstaande infografiek met drie groepen materialen: traditioneel energie-gerelateerde grondstoffen; metalen die noodzakelijk zijn om groene energie op te wekken – dit om de spanning tussen energie en het materialentekort te visualiseren; en een derde groep grondstoffen die van belang zijn in het dagelijkse gebruik.

Uit de infografiek blijkt dat er voor Lucia niet zo gek veel overblijft in de tweede helft van deze eeuw. Kolen en een reeks zeldzame metalen. Wat sowieso een enorme omwenteling betekent in onze materialenhuishouding. Dat geeft te denken over welke uitdagingen er zoal op Lucia afkomen.

Wie meer wil weten over de activiteiten van Plan C is welkom op onze Community Day op 29 november 2012 in Brussel. Hier vind je het volledige programma. Je kan je gratis inschrijven. De netwerkdag vindt plaats in Square in Brussel.

Het bericht Hoeveel grondstoffen blijven er nog over voor een meisje van twee? verscheen eerst op Plan C.

Hans Vermaak is keynote spreker van Plan C Community Day

Plan C — Tue, 06 Nov 2012 12:00:32 +0000

Op 29 november 2012 organiseert Plan C haar Community Day. De Nederlandse ‘veranderkundige’ Hans Vermaak neemt er de keynote lezing voor zijn rekening. Een interactieve lezing die gegarandeerd erg geanimeerd zal verlopen. “Complexe veranderingen zijn multi-actor en multi-factor”, zegt Vermaak in een interview met Argus Actueel. “Het milieuvraagstuk is een vraagstuk van iedereen en niemand. De beste weg uit zo’n problematiek kennen we allemaal. We maken het elke dag in relaties thuis mee. Niemand gaat in zijn eentje over relaties. Die zijn ook niet maakbaar, uitrolbaar of planbaar, maar wel onderhandelbaar en experimenteerbaar. We kunnen er bovendien lessen uit trekken. Het is zelfs het meest interessante wat er bestaat. Een gezin beginnen is vragen om problemen en toch beginnen veel mensen er aan. Het voordeel van het milieuvraagstuk is dat het tot de verbeelding spreekt. Het gaat ergens over – in tegenstelling tot de afhandeling van de financiële crisis. Voor het milieuvraagstuk kan je van onderaf, met participatie van velen, op de lange termijn iets voor mekaar krijgen: via transitiemanagement.” Je leest het volledige interview op de website van Argus Actueel.

Het bericht Hans Vermaak is keynote spreker van Plan C Community Day verscheen eerst op Plan C.