EcoNation is een Gents bedrijf dat ecologische daglichtoplossingen aanbiedt. Zij zijn de ontwerpers van de LightCatcher, een intelligente lichtkoepel die tot 3.650 branduren per jaar de verlichtingsarmaturen kan vervangen. De LightCatcher brengt ‘slim daglicht’: veel licht (1% van het dak volstaat om 100% van de vloer te verlichten) maar ook geoptimaliseerd licht (geen verblinding, geen UV en ook geen warmtetoevoer). Internationaal wordt hun innovatief product erkend met onder andere topnominaties voor de Global Cleantech Award en de Europese EEP-award, maar ook topvijf wereldwijd inzake energie-efficiëntie in de ‘Zayed Future Energy Prize’, editie 2013.

EcoNation heeft niet enkel een innovatief milieuvriendelijk product ontwikkeld, ze commercialiseren het ook via een innovatief business-model. Hoewel de terugverdienperiode, omwille van de verminderde electriciteitsverbruik, beperkt blijft tot maximaal vier jaar, kunnen er in de huidige marktomstandigheden te grote drempels bestaan om tot investering over te gaan. Daarom biedt EcoNation een alternatief waarbij niets geïnvesteerd dient te worden. Dat loopt langs een ‘LiCom’-systeem dat EcoNation ontwikkelde. LiCom staat voor Light Investment Company: vehikels waarlangs EcoNation de investering doet in plaats van de klant.

In 2012 lanceerde EcoNation een lichtenergie-model waarbij ze zelf investeren in de energiebesparing van haar klanten: ze installeren LightCatchers op het dak van de klant, dragen zelf de hele investering, monitoren samen met de klant de gegenereerde energiebesparing en een deeltje van die besparing wordt doorgerekend. De klant bespaart zo onmiddellijk 20 tot zelfs 50% op zijn energiefactuur zonder één cent voorafgaandelijke investering. Dit is concept is mogelijk gemaakt dankzij de meet- en monitoringtechnologie ontwikkeld samen met de UGent.

Het LiCom model kan ook inspiratie bieden voor bedrijven die producten en diensten ontwikkelen die efficiënter of effectiever omgaan met materialen. Kom zeker naar het Plan C event ‘Tot uw dienst’ als u meer wil weten over het business model van EcoNation of andere inspirerende Product-Dienst Combinaties.

Schrijf je hier in!

Het bericht EcoNation plaatst slimme lichtkoepels en deelt winst met klanten verscheen eerst op Plan C.

Pas actief bij Plan C, vroeg programmamanager Peter Stouthuysen zich af hoeveel grondstoffen er nog overblijven voor zijn dochtertje van twee. “Mijn dochter Lucia zal op het einde van de eeuw 90 jaar oud zijn, in haar leven zal ze heel wat belangrijke grondstoffen zien verdwijnen, tenminste als we geen manieren ontwikkelen om ze op een slimme wijze te hergebruiken”, zegt Peter. “Dat is meteen de voornaamste reden die ik kan bedenken om me in te spannen voor een transitie naar duurzaam materialenbeheer. Het maakt de inzet levensecht.”

Peter Stouthuysen ontwierp bovenstaande infografiek met drie groepen materialen: traditioneel energie-gerelateerde grondstoffen; metalen die noodzakelijk zijn om groene energie op te wekken – dit om de spanning tussen energie en het materialentekort te visualiseren; en een derde groep grondstoffen die van belang zijn in het dagelijkse gebruik.

Uit de infografiek blijkt dat er voor Lucia niet zo gek veel overblijft in de tweede helft van deze eeuw. Kolen en een reeks zeldzame metalen. Wat sowieso een enorme omwenteling betekent in onze materialenhuishouding. Dat geeft te denken over welke uitdagingen er zoal op Lucia afkomen.

Wie meer wil weten over de activiteiten van Plan C is welkom op onze Community Day op 29 november 2012 in Brussel. Hier vind je het volledige programma. Je kan je gratis inschrijven. De netwerkdag vindt plaats in Square in Brussel.

Het bericht Hoeveel grondstoffen blijven er nog over voor een meisje van twee? verscheen eerst op Plan C.

Hilde Carens-Van Gils is projectleider Bouw – Ecologie en Energie bij Colruyt. De retailer staat gekend als grote innovator. Haar expertise van bij Colruyt zal dan ook goed van pas komen als nieuwe bestuurder van Plan C. “Alleen door duurzaam te denken heeft een bedrijf toekomst.”

Waarom is Plan C voor u belangrijk?

Binnen mijn job als architecte bij Colruyt ben ik enorm bezig met de aspecten ecologie en energie van het bedrijf. Dat geldt ook voor bouwmaterialen. Daarom is het zeker interessant om bij Plan C betrokken te zijn. Ik wil er mij voor inzetten dat zij kunnen voortzetten waar ze mee bezig zijn en nog verder groeien. Wij zijn er zeker van dat het samenbrengen van kennisinstellingen, maatschappelijke verenigingen, bedrijven en burgers nog tot goede resultaten zal leiden. Zelf zullen we ook binnen Plan C werken aan projecten rond bouwmaterialen. We vinden het belangrijk dat de materialen die we gebruiken volledig passen binnen dat duurzame verhaal. Als we verbouwen, uitbreiden of een nieuwbouw plaatsen willen we dat niet doen met nieuwe materialen op basis van nieuwe grondstoffen, maar streven we naar een gesloten kringloop. We zijn daar ook nu al mee bezig, maar het probleem is dat in België nog niet alle productieprocessen daarvoor rond zijn. En dan is er nog de problematiek om alle aannemers mee te krijgen. Vaak worden zaken afgebroken, gestort en afgevoerd zonder bewust te zijn van de opportuniteiten. Bedoeling is dat we niet meer betalen voor een sloop waarbij we niet weten wat er met de afbraakresten gebeurt. Zeker niet iedereen is daar al in mee, maar goed, dat is een leerproces.

Hoe kiest Colruyt nu al voor duurzame oplossingen?

We werken met de gegevens van het Nederlands bedrijf Nibe om de materialen onder de loep te nemen. Zij bekijken materialen op verschillende vlakken zoals CO2-verbruik, lawaaihinder bij het productieproces, maar ook alle mogelijke invloeden op het milieu zoals de verzuring van het water en de opwarming van het klimaat. Aan de hand van al die factoren beoordelen ze elk materiaal en delen ze ze in in een bepaalde klasse. 1 is de beste, 7 de slechtste. Elke keer als we kiezen voor een materiaal houden we er zo rekening mee of het de ecologisch interessantste is. Voor hout kies je bijvoorbeeld niet voor tropisch hardhout zonder FSC label en beton kan dan weer gemengd worden met betonpuingranulaten, zodat je gebruikt beton kan recycleren. Maar het gaat verder dan materialen alleen. We proberen op alle vlakken ons steentje bij te dragen. Waar mogelijk proberen we zonnepanelen te plaatsen, water te recupereren en met groendaken te werken. Er lopen ook drie testprojecten rond energie. Een Bioplanet in de regio Leuven is opgetrokken in houtskeletbouw, een Okay winkel in Welle met geïsoleerde metaalpanelen en een Colruyt in Wallonië met geïsoleerde betonpanelen. In die winkels gaan we na wat daar allemaal bij komt kijken en welke de interessantste oplossingen bieden. De resultaten zijn alvast positief: we kunnen tot twee derde van de verwarming besparen. De Bioplanet, een winkel van 8.000 kubieke meter volume heeft maar een verwarmingsinstallatie nodig vergelijkbaar met die van een woning. Allemaal door slimmer te bouwen. Om de testprojecten te evalueren houden we rekening met drie peilers: het economische, het ecologische en het sociale. Door ervoor te zorgen dat in de Bioplanet veel daglicht binnenkomt spaar je bijvoorbeeld niet alleen elektriciteit uit, maar maak je het ook aangenaam winkelen voor klant en personeel. Bedoeling is dat we dit soort concepten gaan toepassen voor alle nieuwbouw.

Colruyt speelt dus een voortrekkersrol.

Ik weet natuurlijk niet waar onze concullega’s allemaal mee bezig zijn, maar wij zetten alleszins alles op alles. Dat moet ook. Wettelijk gezien moeten we tegen 2020 bijna energieneutraal bouwen. Als bedrijf kun je daarop niet wachten. 2020 is nog maar acht jaar van ons verwijderd, en vele van onze bouwprojecten lopen gemakkelijk 3 tot 5 jaar. We moeten nu al onderzoeken hoe dat op een kostenefficiënte manier kan. Stap voor stap die dingen uitzoeken en optimaliseren. Alleen zo hebben we een bedrijf met toekomst.

Het bericht “Alleen door duurzaam te denken heeft een bedrijf toekomst” verscheen eerst op Plan C.

Wat doet shiftN precies?

Bij de start 15 jaar geleden legden we ons toe op toekomstverkenningen: voornamelijk scenarioplanning voor privébedrijven. Intussen doen we ook aan systeemanalyse. Door allerlei methodes proberen we vat te krijgen op de architectuur van maatschappelijke en bedrijfsknelpunten  in allerlei domeinen: van groene economie, tot voedselproductie, energie, materialenbeheer, nationale en internationale veiligheid tot gezondheidszorg. Voor de Britse overheid hebben we enkele jaren terug gewerkt rond zwaarlijvigheid. In essentie een simpel probleem: je neemt meer energie op dan je verbrandt. Maar dat zit ingebed in een ongelooflijk kluwen van variabelen: hoe makkelijk kan je te voet door de stad, maar ook genetische en psychologische factoren en de hele setting rond de voedselproductie en consumptie. Hoe die factoren allemaal samenhangen, brachten wij in kaart, en dat heeft sterk doorgewerkt op beleid, in de UK en daarbuiten.

Welke methodes gebruiken jullie daarvoor?

We werken met een multistakeholderaanpak, waarbij we verschillende belangengroepen helpen om in dialoog te gaan. De laatste jaren focussen we ook op een ontwerpmatige benadering. Als een designer kijken naar complexiteit houdt in dat je vanaf dag 1 oplossingsgericht gaat denken. De combinatie met het detectivewerk, het analyserende, van een systeemdenker zorgt voor een verfrissende cocktail. Vaak werken we samen met topspecialisten in elk domein, een absoluut voorrecht. We moeten die mensen uit hun specifieke discipline proberen te trekken en meehelpen hun horizon te verbreden. We proberen zo nieuwe perspectieven aan te reiken, nieuwe denkkaders. In vele gevallen zijn we op zoek naar nieuwe modellen van waardecreatie. De modellen die er vandaag zijn, zijn uitgediend. Het is tijd voor fundamentele veranderingen. Dat is wat mij persoonlijk drijft in deze job.

Gelooft u dat die veranderingen radicaal en groots zullen zijn of eerder via kleine, haast onzichtbare stapjes?

Een heel interessant vraagstuk, en het antwoord is beiden. Er zijn twee grote scholen. De ene kiest voor de radicale aanpak om transitie in gang te zetten, de andere werkt volgens ‘small bets’. Dat houdt in dat we in een zeer complexe situatie waarin het onduidelijk is welke beslissing welk effect en risico inhoudt best heel kleine dingen doen. Ik denk dat de kunst erin bestaat beide methodes in het vizier te houden. Het radicale niet uit het oog verliezen, maar toch voorzichtig blijven.

Wat doen jullie voor Plan C?

Enkele jaren terug ontwikkelden we voor Plan C een instrument om als regisseur van een transitieproces de fit te helpen bewaren tussen een overkoepelende visie voor duurzaam materialenbeheer en lokale innovatie-experimenten. Het ging dus precies om het bewaren van de coherentie tussen radicale en het incrementele waar we daarnet over spraken. Nu bouwen we daar op verder en helpen we Plan C onder meer met nadenken over de herpositionering van de organisatie binnen het relatief complex veld van duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen. Vijf jaar geleden waren ze nog eenoog in het land der blinden, nu zitten ze ingebed in een complex netwerk.

Op 6 juni organiseert u een brainstormsessie voor Plan C. Wat is daar juist het idee achter?

Aan de hand van een selectie van 10 interessante, recente innovaties uit heel diverse domeinen gaan we nadenken over wat die kunnen betekenen voor materialenbeheer. Daar kunnen nieuwe denkpistes uit voortvloeien. Ik hoop dat we het vlot en informeel kunnen houden, en ik ben benieuwd wat het resultaat wordt.

Meer informatie:

• www.shiftn.com
• Plan C Brainstorm-sessie met Philippe Vandenbroeck (shiftN) – woensdag 6 juni, 14u, Conferentiecentrum Lamot in Mechelen. Deelname gratis.

Het bericht ShiftN brengt complexe systemen én hun knelpunten in kaart verscheen eerst op Plan C.