Deze eerste workshop vond plaats op vrijdag 31 mei in Leuven. Het doel van deze reeks van 3 workshops is het uitwerken van een realistisch, haalbaar en innovatief businessmodel dat kan dienen als blauwdruk voor ‘de fabriek van de toekomst’. De workshops worden begeleid door Board Of Innovation en aangevuld met presentaties gegeven door verscheidene professionals die elk hun focus rond duurzame, lokale productie op maat toelichten.

We zijn nog op zoek naar mensen in de maakindustrie, innovators, mensen die zin hebben om dit verhaal ook daadwerkelijk uit te voeren, kortom, innovatieve ondernemers die vinden dat Vlaanderen het voortouw moet nemen in deze derde industriële revolutie. Heb je, na het zien van deze presentaties, zin om mee het business model vorm te geven? Bestel dan via deze link snel jouw ticket voor de twee volgende workshops. De plaatsen zijn beperkt!

1. Manu Vollens – Board of Innovation

2. Gil Stevens – Cradle to Cradle Platform

Gil Stevens van het Cradle to Cradle Platform inspireert met een concreet voorbeeld over hoe een tapijtenfabrikant een Cradle to Cradle strategie uitwerkt in een werkbaar business model. Drie uitdagingen staan hierin centraal: Het stellen van de juiste doelstellingen door middel van een focus op eco-effectiviteit, het sluiten van kringlopen via bio en techno cycles en dit op een zodanige manier dat de materialen hun kwaliteitsniveau behouden (upcyclen).

3. Gert De Bruyn – Royal Haskoning DHV

Gert De Bruyn, van Royal Haskoning DHV, beschrijft aan de hand van twee cases hoe nieuwe business modellen duurzaam materiaalbeheer kunnen ondersteunen. Traditioneel wenst een toeleverancier zo veel mogelijk te verkopen, terwijl de gebruiker zo efficiënt mogelijk wenst te werken. Met het MIP project TaBaChem werkt Royal Haskoning een business model uit waarbij chemische producten zoals zwavelzuur niet verkocht maar geleased worden. De win-win is duidelijk. De producent recupereert de chemicaliën na gebruik. De gebruiker maakt zich geen zorgen meer over de afdanking of verwerking ervan.
Hiermee komt een eerste bottleneck naar boven. De recyclage en recuperatie van materialen door een derde partij maken het ter beschikking stellen van de materiaalinhoud van producten noodzakelijk. Bij het aanleggen van een dergelijke materialendatabase speelt het beschermen van IP een belangrijke rol. Niet elke leveranciers staat er voor te springen om zijn ‘keukengeheimen’ te delen met zijn klanten. In het voorbeeld van Recover-e is men er in geslaagd dit te doorbreken door de oprichting van een stichting waarbij de partners de nodige geheimhoudingscontracten tekenen.

4. Walter Tempst & Elmar Willems – OVAM

Welke rol kan de overheid in dit verhaal spelen? Walter Tempst en Elmar Willems van OVAM gaan dieper in op deze. 3D printing kwam de laatste tijd verschillende malen aan bod in de media, soms positief, maar ook negatief. Toch moet er niet zomaar een regulerende rol toebedeeld worden aan de overheid. In het komende anderhalf jaar zal de OVAM daarom actief participeren in het iMade project. Doelstelling is om tegen eind 2014 een passend beleidskader uit te werken. OVAM zal daarbij aansluiting zoeken met partners van NIB-projecten, regionale, federale en Europese overheden.

5. Karel Van Acker – KU Leuven

Karl Van Acker van KU Leuven belicht het onderwerp vanuit een materiaal-technologisch standpunt. Additive manufacturing staat nog in de kinderschoenen. Zo is nog maar een beperkt pallet aan materialen beschikbaar voor deze technologie. De ontwikkeling van specifiek aangepaste materialen verloopt bovendien langzaam. De technologie heeft de mogelijkheid om tegemoet te komen aan verschillende vereisten inzake duurzaam materiaalbeheer. Wanneer het design van producten aangepast wordt aan de techniek, kan er een enorme hoeveelheid energie, water en materiaal bespaard worden. Men kan bovendien reeds printen met biogebaseerde polymeren (PLA, zetmeel, suikers) en men onderzoekt de recyleerbaarheid van geprinte objecten. Ook schept additive manufacturing verwachtingen voor het behouden van lokale productie.

6. Stella Vanassche – VITO

Stella Vanassche van VITO legt uit hoe duurzaamheidsbewaking voor digitale productie vormgegeven zou kunnen worden adhv drie principes:

• Beperk het materiaalgebruik
• Maximaliseer het gebruik van gerecycleerde materialen
• Minimaliseer de impacten van waardeketens op de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen, rekening houdend met economische efficiëntie en sociale rechtvaardigheid.

Het bericht 6 presentaties: van technologische innovatie naar duurzame systeemverandering verscheen eerst op Plan C.

Upcycling geniet dezer dagen nogal wat aandacht. Zo hebben McDonough en Braungart, bedenkers en ambassadeurs van het Cradle to Cradle principe, net een nieuw boek uit “The Upcycle”. Maar je ziet upcycling her en der opduiken. Drie Vlaamse pioniers laten er hier hun licht op schijnen: welk belang zij er aan hechten en hoe ze dat vertalen in concrete actie: Evy Puelinckx van het upcycling-platform hetvindingrijk.be en tevens ‘Minister van Upcycling’; Erwin Hermans directeur van Creazi.be en organisator van het Upcycling Festival in Hasselt en Gil Stevens, project manager van het C2C Platform.

Evy Puelinckx – Hetvindingrijk.be & Minister Van Upcycling

Evy Puelinckx van hetvindingrijk.be, is zonder het te beseffen al ruim een decennium actief met upcycling bezig. “Toen ik als studente architectuur materialen ging zoeken bij handelaars in oud ijzer om mijn maquettes te maken, was upcycling bepaald geen hype zoals vandaag. Meer nog, het woord werd nooit gebruikt. Het potentieel van die afgedankte materialen ontdekken, smaakte wel snel naar meer. De volgende stap was het inrichten van mijn appartement enkel met gevonden objecten en materialen. Toen ik daarna docente ‘interieur en vormgeving’ werd aan de Sint-Lukas Hogeschool in Brussel, begon ik workshops te organiseren rond upcyclen. Ik liet studenten nieuwe designobjecten maken van materialen die ze in de Kringwinkel vonden. We richtten ook een tv-studio in op die manier. Ik probeerde upcycling zelfs aan bod te doen komen toen ik zelf tv-programma’s maakte rond wonen en cultuur maar dat kwam misschien te vroeg. De duurzame mindset was nog niet zo ontwikkeld. Het laatste jaar is dat veranderd, het woord ‘upcycling’ is zelfs ingeburgerd geraakt. Ik heb zelf besloten er een ontwerpbureau rond op te starten. Tegelijk ben ik gestart met een online uitwisselingsplatform Het Vindingrijk. Op dat platform probeer ik mensen samen te brengen rond upcycling zodat er ideeën kunnen worden uitgewisseld. Ik deel er mijn how-to’s, of stap-voor-stap-handleidingen om creatief te upcyclen. De kern van dat verhaal is voor mij: afgedankte materialen en producten als bronmateriaal gebruiken en ze een nieuwe functie geven. Dus niet een oud tafeltje een likje verf geven, maar er een boekenrek van maken bij voorbeeld.”

Erwin Hermans, Directeur van Creazi.be en organisator van het Upcycling Festival

“We gooien nog heel veel weg”, stelt Erwin Hermans, directeur van Creazi en organisator van het Upcycling Festival eind april 2013 in Hasselt. “We zijn vanuit de Kringwinkel Okazi in Hasselt begonnen met Creazi om te zien of we op een creatieve manier van nog meer afval een nieuwe grondstof kunnen maken. Zo hebben we zelf een eerste belangrijk proefproject opgezet rond de Flagbag. We maken tassen en hoezen voor tablets van afgedankte vlaggen van de stad. Maar we wilden ook andere creatieve geesten de kans geven om iets te doen met de materialen die we in de Kringwinkel ontvangen. Met succes want Creazi telt intussen rond de 1.000 leden. We hadden meteen het idee opgevat om na een jaar de resultaten eens op een rij te zetten in het eerste Upcycling Festival. En ik mag zeggen dat we ons gesterkt weten. De opkomst is groot, net als de creativiteit. We zien dat er een community bestaat die belang hecht aan het uitwisselen van ideeën. Onze doelstelling is Creazi als databank voor herbruikbare materialen zelfbedruipend te maken. We hopen ook dat er een nieuw soort ondernemerschap in het verlengde kan liggen hiervan. We zijn ook op de uitkijk voor nieuwe producten, zoals de Flagbag, die we lokaal kunnen maken door middel van upcycling. Want uiteindelijk blijft jobcreatie voor ons als sociale economiebedrijf het voornaamste doel. Tegelijk willen we een soort vakmanschap in upcycling ontwikkelen. Flagbag illustreert dat dit mogelijk is.”

Gil Stevens, Project manager van het C2C Platform

“Met Cradle to Cradle hebben we een eigen plaats in het spectrum van upcycling”, aldus Gil Stevens van C2Cplatform.be. “Iedereen kent het hergebruik van spullen, al dan niet na herstelling, door de kringwinkels. Nu komt een zeer creatieve vorm van upcyclen sterk op: producten die niet meer te herstellen zijn worden als grondstof gebruikt om andere nieuwe spullen mee te maken. Het creatieve is daarin de sleutel om nieuw nut te halen uit afgedankte spullen.  Binnen de Cradle to Cradle-aanpak, zoals beschreven door Braungart en McDonough, grijpen we in op het ontwerp van de producten zelf, veel eerder in de keten dus. Het doel is dat de afgewerkte producten na gebruik kunnen worden ontmanteld op zo’n wijze dat ze opnieuw als grondstof kunnen worden gebruikt om diezelfde producten of producten van minstens dezelfde kwaliteit te maken. De materiaalkeuze is hier cruciaal want het product moet functioneel, gezond en veilig zijn en zich bovendien lenen tot die volledige recyclage.  Daar zijn al beroemde voorbeelden van zoals Gyproc-platen en Desso-tapijten. ”

“Ik stel vast dat er een aantal trends samenkomen.  Je hebt de groei van de kringwinkels, het retro-gebeuren, het ontstaan van zaken zoals repair cafés, de consumenten die makkelijker te benaderen en te betrekken zijn via het web en social media en  snel hun creatieve vondsten kunnen delen. Ook de televisiezenders pikken iets op van upcycling zoals het Ministerie van ideeën (Vier) en Fabriek Romantiek (één). Er is duidelijk een bewustwording rond anders consumeren.“

“Op het niveau van bedrijfsvoering zien we dat ook. Het Europese en het lokale grondstoffenbeleid (OVAM) spelen daarin een essentiële rol. Daarnaast grijpen de stijgende grondstofprijzen in op de haalbaarheid van doorgedreven recyclage. Veel bedrijven zitten daarom met de vraag: wat kan Cradle to Cradle voor ons betekenen? Daar proberen we met het C2C Platform een antwoord op te bieden. De volgende stap is bedrijven coachen richting een Cradle to Cradle certificatie. De ideeën rond Cradle to Cradle blijven geen dode letter. Dat is met name wat Braungart & McDonough in hun nieuw boek “The Upcycle” illustreren. Hierin geven ze een overzicht van de verwezenlijkingen sinds het verschijnen van hun eerste boek, tien jaar geleden.

Het bericht Upcycling: creativiteit, vakmanschap en anders ontwerpen verscheen eerst op Plan C.