Kris Moonen is project manager bij i-propeller, het consultancybureau voor sociale innovatie dat meewerkt aan Plan C. Met ‘De Plantrekker’ werkte i-propeller voor Plan C aan een praktische handleiding om transitie-experimenten op te zetten, te begeleiden en te evalueren. “Het is een instrument om over te gaan tot concrete actie, vanuit een ambitieuze visie op duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen.”

Wat is het nut van ‘De Plantrekker’?

Plan C gaat uit van een heel sterke en breed gedragen visie maar concrete actie moet deze realiseren. De Plantrekker geeft een methodologie, een praktische handleiding voor hoe Plan C die experimenten kan gaan coachen. Vanaf idee over concept tot experiment en eindevaluatie. Het zorgt ervoor dat we niet zomaar een beetje dromen, maar gaan kijken wie er iets wil doen, wie wat kan, welke informatie of middelen we nodig hebben en hoe we die uit het netwerk kunnen halen. Plan C is niet alleen een denktank, maar ook een doe-tank, een experimenteerruimte waar we van leren.

Waar verschilt het van klassiek project management?

Project management is het uitvoeren van een vooropgesteld recept; hier gaan we experimenteren met ‘wat er in de keukenkast’ zit. Het begint al met de evaluatie van het idee. Klassiek ga je kijken naar een aantal criteria, bijvoorbeeld of de doelstellingen en de termijn goed zijn gedefinieerd, of ze de juiste partners hebben, etcetera. Bij de projecten van Plan C heb je een groter aantal onzekerheden. Het zijn geen afgelijnde, incrementele innovaties zoals een motor tien procent zuiniger maken. Maar de experimenten draaien bijvoorbeeld rond de vraag hoe je in de procesindustrie in plaats van een hoeveelheid chemicaliën te verkopen, een dienst gaat verkopen die bepaald resultaat garandeert, ongeacht het aantal chemische stoffen die daarvoor nodig zijn. De vraag is veel abstracter en de aanpak moet dan ook flexibeler en meer padafhankelijk zijn. De methodologie laat daar de ruimte voor. Een ander verschil is dat we elk experiment sterk toetsen aan de visie. Het ambitieuze transitie-idee mag niet afglijden naar business-as-usual-oplossingen. De evaluatie gebeurt zo volgens haalbaarheid en wenselijkheid. De haalbaarheid toets je aan objectieve criteria, de wenselijkheid voor Plan C wordt onderzocht door een team van experts. Maar, niet iedereen die een experiment wil opzetten moet het hele traject stap voor stap doorlopen. Wie al ergens mee bezig is, kan er deeltjes van gebruiken. De Plantrekker is eerder een kapstok, ondersteuning en omkadering waar en wanneer het nodig is. Sommigen vinden het interessant om via het netwerk gewoon feedback te krijgen. Plan C is geen initiatiefnemer van experimenten, maar geeft ze een duwtje in de rug en kan verschillende individuele initiatiefnemers samenbrengen, links leggen tussen de verschillende experimenten en trekt er dan als organisatie lessen uit.

Waar zijn jullie, behalve De Plantrekker, nog mee bezig binnen Plan C?

Toen we twee jaar geleden voor Plan C begonnen te werken was onze opdracht om een traject en bijbehorende begeleiding te ontwikkelen Doorheen de ontwikkeling werden ook enkele concrete initiatieven opgevolgd waardoor we echt de link konden leggen tussen theorie en praktijk. We fungeerden als tussenpersoon en coachten groepjes mensen. Ook hebben we hard gewerkt aan de uitbouw van Plan C als een zelfstandige vzw,  met een eigen support team.  We gaan dus binnenkort aan kennisoverdracht doen, maar blijven graag meewerken aan projecten van Plan C.

Wat ziet u als de grote uitdaging voor transitie in Vlaanderen?

Samenwerken; niet alles zelf willen doen binnen het eigen netwerk. Met Plan C hebben we bijvoorbeeld in het ISSI project ook samengewerkt met DuWoBo, een ander transitienetwerk rond duurzaam Wonen en Bouwen. In dit project werd gekeken naar een soort van Open Source aanpak, zodat je meer en sneller van elkaar kan leren. De verschillende actoren moeten zo niet elke keer opnieuw het warm water uitvinden. Transitie is een geheel van complexe uitdagingen waarvoor je bijna altijd buiten je organisatie, een vaak ook buiten je netwerk moet treden om ze het hoofd te bieden; dat gaat sneller en beter dan als je het allemaal zelf wil doen of ontwikkelen. Dat zorgt er ook voor dat subsidies efficiënter kunnen worden ingezet, omdat de overheid bij ieder nieuw netwerk niet telkens opnieuw moet betalen voor hetzelfde werk rond capaciteitsopbouw en uitbouw van een toolkit. Uit het ISSI project hebben we uit een beperkte steekproef geconstateerd dat ondanks het feit dat Vlaanderen rijk is aan netwerken is, er verrassend weinig overlap is qua achterban. Deze netwerken hebben dus zeker allemaal hun bestaansreden, een beetje zoals in ‘supercomputer’ waarin de processors samenwerken aan een gezamenlijke uitkomst.  Slim samenwerken is dan ook dé uitdaging om de competenties, creativiteit en kennis in Vlaanderen in te zetten rond duurzame ideeën en acties.

Het bericht “Samenwerken is dé grote uitdaging voor transitie in Vlaanderen” verscheen eerst op Plan C.

iMade speelt in op de nieuwste technologieën van rapid manufacturing (3D-printing, stereolithographie, selective laser sintering ea.) die het volgende decennium gegarandeerd een ommekeer teweeg zullen brengen in de productieprocessen en de product-to-market-keten. iMade wil deze technologische revolutie meteen koppelen aan een sociale en ecologische evolutie. Welke arbeidskansen ontstaan er? Hoe kunnen we slimmer omgaan met materialen in deze tijd van groeiende grondstoffenschaarste? iMade heeft daarvoor een visie ontwikkeld en heeft de ambitie van Vlaanderen een groene, sociale proeftuin voor rapid manufacturing te maken.

iMade-netwerk

Concreet wil iMade met een netwerk van dienstencentra de infrastructuur opzetten om lokale productie op maat met state-of-the-art technologie en arbeidskansen doorbraak te doen vinden. Deel van de noodzakelijke infrastructuur is een softwareplatform dat het verdelen, verkopen, distribueren van 3D-designs veilig en vlot kan laten verlopen.

Doorbraak

PLAN C ontwikkelde iMade in samenwerking met een consortium van bedrijven. In 2009 werd het project iMade in de vorm van een TIS-aanvraag ingediend bij het IWT. Dat bleef zonder direct gevolg. Een tijdje bleef het stil rond iMade. Sedert begin 2011 is er een vernieuwde interesse om iMade te lanceren als een ViA-doorbraakproject. De nieuwe impuls kwam van OVAM en PLAN C. De eerste stap die nu wordt gezet is de presentatie van iMade op de ViA-Ronde Tafel van 6 juni 2011 over duurzaam materialenbeheer.

Video’s

Bekijk hier twee video’s over het project iMade. De eerste animatiefilm verklaart de doelstellingen van iMade. De tweede animatiefilm geeft voorbeelden van mogelijke toepassingen voor iMade in Vlaanderen.

Het bericht Plan C presenteert iMade op de ViA-Ronde Tafel verscheen eerst op Plan C.

Het bericht PLAN C Netwerkdag 2010: The internet of things (video) verscheen eerst op Plan C.