Kris Moonen is project manager bij i-propeller, het consultancybureau voor sociale innovatie dat meewerkt aan Plan C. Met ‘De Plantrekker’ werkte i-propeller voor Plan C aan een praktische handleiding om transitie-experimenten op te zetten, te begeleiden en te evalueren. “Het is een instrument om over te gaan tot concrete actie, vanuit een ambitieuze visie op duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen.”

Wat is het nut van ‘De Plantrekker’?

Plan C gaat uit van een heel sterke en breed gedragen visie maar concrete actie moet deze realiseren. De Plantrekker geeft een methodologie, een praktische handleiding voor hoe Plan C die experimenten kan gaan coachen. Vanaf idee over concept tot experiment en eindevaluatie. Het zorgt ervoor dat we niet zomaar een beetje dromen, maar gaan kijken wie er iets wil doen, wie wat kan, welke informatie of middelen we nodig hebben en hoe we die uit het netwerk kunnen halen. Plan C is niet alleen een denktank, maar ook een doe-tank, een experimenteerruimte waar we van leren.

Waar verschilt het van klassiek project management?

Project management is het uitvoeren van een vooropgesteld recept; hier gaan we experimenteren met ‘wat er in de keukenkast’ zit. Het begint al met de evaluatie van het idee. Klassiek ga je kijken naar een aantal criteria, bijvoorbeeld of de doelstellingen en de termijn goed zijn gedefinieerd, of ze de juiste partners hebben, etcetera. Bij de projecten van Plan C heb je een groter aantal onzekerheden. Het zijn geen afgelijnde, incrementele innovaties zoals een motor tien procent zuiniger maken. Maar de experimenten draaien bijvoorbeeld rond de vraag hoe je in de procesindustrie in plaats van een hoeveelheid chemicaliën te verkopen, een dienst gaat verkopen die bepaald resultaat garandeert, ongeacht het aantal chemische stoffen die daarvoor nodig zijn. De vraag is veel abstracter en de aanpak moet dan ook flexibeler en meer padafhankelijk zijn. De methodologie laat daar de ruimte voor. Een ander verschil is dat we elk experiment sterk toetsen aan de visie. Het ambitieuze transitie-idee mag niet afglijden naar business-as-usual-oplossingen. De evaluatie gebeurt zo volgens haalbaarheid en wenselijkheid. De haalbaarheid toets je aan objectieve criteria, de wenselijkheid voor Plan C wordt onderzocht door een team van experts. Maar, niet iedereen die een experiment wil opzetten moet het hele traject stap voor stap doorlopen. Wie al ergens mee bezig is, kan er deeltjes van gebruiken. De Plantrekker is eerder een kapstok, ondersteuning en omkadering waar en wanneer het nodig is. Sommigen vinden het interessant om via het netwerk gewoon feedback te krijgen. Plan C is geen initiatiefnemer van experimenten, maar geeft ze een duwtje in de rug en kan verschillende individuele initiatiefnemers samenbrengen, links leggen tussen de verschillende experimenten en trekt er dan als organisatie lessen uit.

Waar zijn jullie, behalve De Plantrekker, nog mee bezig binnen Plan C?

Toen we twee jaar geleden voor Plan C begonnen te werken was onze opdracht om een traject en bijbehorende begeleiding te ontwikkelen Doorheen de ontwikkeling werden ook enkele concrete initiatieven opgevolgd waardoor we echt de link konden leggen tussen theorie en praktijk. We fungeerden als tussenpersoon en coachten groepjes mensen. Ook hebben we hard gewerkt aan de uitbouw van Plan C als een zelfstandige vzw,  met een eigen support team.  We gaan dus binnenkort aan kennisoverdracht doen, maar blijven graag meewerken aan projecten van Plan C.

Wat ziet u als de grote uitdaging voor transitie in Vlaanderen?

Samenwerken; niet alles zelf willen doen binnen het eigen netwerk. Met Plan C hebben we bijvoorbeeld in het ISSI project ook samengewerkt met DuWoBo, een ander transitienetwerk rond duurzaam Wonen en Bouwen. In dit project werd gekeken naar een soort van Open Source aanpak, zodat je meer en sneller van elkaar kan leren. De verschillende actoren moeten zo niet elke keer opnieuw het warm water uitvinden. Transitie is een geheel van complexe uitdagingen waarvoor je bijna altijd buiten je organisatie, een vaak ook buiten je netwerk moet treden om ze het hoofd te bieden; dat gaat sneller en beter dan als je het allemaal zelf wil doen of ontwikkelen. Dat zorgt er ook voor dat subsidies efficiënter kunnen worden ingezet, omdat de overheid bij ieder nieuw netwerk niet telkens opnieuw moet betalen voor hetzelfde werk rond capaciteitsopbouw en uitbouw van een toolkit. Uit het ISSI project hebben we uit een beperkte steekproef geconstateerd dat ondanks het feit dat Vlaanderen rijk is aan netwerken is, er verrassend weinig overlap is qua achterban. Deze netwerken hebben dus zeker allemaal hun bestaansreden, een beetje zoals in ‘supercomputer’ waarin de processors samenwerken aan een gezamenlijke uitkomst.  Slim samenwerken is dan ook dé uitdaging om de competenties, creativiteit en kennis in Vlaanderen in te zetten rond duurzame ideeën en acties.

Het bericht “Samenwerken is dé grote uitdaging voor transitie in Vlaanderen” verscheen eerst op Plan C.

Het bericht Save-the-date ISSI slotevent op 15 december verscheen eerst op Plan C.

Plan C en DuWoBo lanceren samen een online ideecampagne rond het thema “Betaalbaarheid van Duurzaamheid”. Dat gebeurt in het kader van hun gezamelijk project ISSI, het Innovatiesysteem voor Systeeminnovatie. “In deze ideecampagne zoeken we inspirerende, duurzame concepten die kunnen aanslaan in brede B2C of B2B-markten, maar ook ideeën om duurzaam bouwen betaalbaar te maken voor kwetsbare groepen in de samenleving.”

“Naast de typische focus op technologie, is betaalbaarheid een centrale uitdaging om duurzame oplossingen haalbaar te maken voor bedrijven en mensen”, verklaren Walter Tempst van PLAN C en To Simons (DuWoBo) het initiatief. “Samen met alle stakeholders en geïnteresseerden willen we nadenken hoe deze oplossingen niet enkel voor de donkergroene tweeverdieners of een kleine niche-sector aantrekkelijk en betaalbaar zijn.” Tal van invalshoeken komen aan bod: nieuwe financiële modellen, logistieke concepten, slimmer design, innovatieve diensten, gedragsverandering waarbij de focus ligt op innovaties die leiden tot een versnelde of veralgemeende intrede van duurzame oplossingen.

Sneller innoveren

ISSI, het Innovatie Systeem voor Systeem Innovatie, is een initiatief van de twee grootste Vlaamse transitienetwerken DuWoBo (Transitie Duurzaam Wonen & Bouwen) en PLAN C (Het Vlaams Transitienetwerk voor Duurzaam Materialenbeheer). ISSI wil een drastische versnelling realiseren binnen de bestaande innovatienetwerken, met een focus op de ‘cleantech’ sector en ontwikkelt daarvoor een methodologie. Beide transitienetwerken zijn gespecialiseerd in de begeleiding van individuen en organisaties om van hun innovatieve ideeën sterke experimenten te maken. DuWoBo en PLAN C besloten in 2009 om de krachten te bundelen en hun methodologie open te stellen in het ISSI-project. ISSI wordt gesteund door de Vlaamse overheid en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).

Wat is ISSI?

ISSI staat voor Innovatie Systeem voor Systeem Innovatie. ISSI bouwt verder op de expertise van de twee grootste Vlaamse transitienetwerken Plan C en DuWoBo. Het doel van ISSI is het ontwikkelen van een gemeenschappelijke methodologie voor het opzetten en begeleiden van experimenten die gericht zijn op duurzame innovatie. Daarnaast ontwikkelt ISSI een participatieve kennisdatabank van ‘best practices’ voor innovatienetwerken en een toolkit. ISSI wil een drastische versnelling realiseren binnen de bestaandeinnovatie- en transitienetwerken en zal een aantal innovatie-experimenten begeleiden die een hoog potentieel hebben inzake tewerkstelling en economische groei. ISSI streeft ernaar de speed-to-market van innovaties in Cleantech sectoren binnen Vlaanderen op te drijven.

Het bericht PLAN C en DuWoBo lanceren online brainstorm verscheen eerst op Plan C.