Tijdens de tweede iMade-workshop werden verscheidene innovatieve business modellen verkend die iMade kunnen inspireren. Ook de presentaties die werden gegeven door iMade-partners dienden dat doel. Een eerste iMade business model bestaat overigens al (zie afbeelding boven). De resultaten van de workshop zullen worden gebruikt om het model te verfijnen, robuuster te maken. Extra inspiratie kwam van een knap overzicht van innovatieve business modellen die werden voorbereid door Manu Volens van Board of Innovation. Je vindt de collectie business cards op hun website.
Want het opzet van de 3 iMade-workshops is precies het uitwerken van een realistisch, haalbaar en innovatief businessmodel dat kan dienen als blauwdruk voor ‘de fabriek van de toekomst’. De workshops worden begeleid door Board Of Innovation en aangevuld met presentaties gegeven door verscheidene professionals die elk hun focus rond duurzame, lokale productie op maat toelichten. De workshop vond plaats in het Industrial Design Center van Howest in Kortrijk. De plaats alleen al was een bron van inspiratie.

1. Jan Leyssens – Duurzame Business Modellen

2. Professor Bart Van Looy – Long tail business models, some reflections

3. NNOF – Slim herstellen & upgraden

4. Jurgen Ceuppens – Hacking design

5. Maka De Lameillieure – De rol van de gebruiker in innovatie

Het bericht Presentaties: iMade en innovatieve business modellen verscheen eerst op Plan C.

Deze eerste workshop vond plaats op vrijdag 31 mei in Leuven. Het doel van deze reeks van 3 workshops is het uitwerken van een realistisch, haalbaar en innovatief businessmodel dat kan dienen als blauwdruk voor ‘de fabriek van de toekomst’. De workshops worden begeleid door Board Of Innovation en aangevuld met presentaties gegeven door verscheidene professionals die elk hun focus rond duurzame, lokale productie op maat toelichten.

We zijn nog op zoek naar mensen in de maakindustrie, innovators, mensen die zin hebben om dit verhaal ook daadwerkelijk uit te voeren, kortom, innovatieve ondernemers die vinden dat Vlaanderen het voortouw moet nemen in deze derde industriële revolutie. Heb je, na het zien van deze presentaties, zin om mee het business model vorm te geven? Bestel dan via deze link snel jouw ticket voor de twee volgende workshops. De plaatsen zijn beperkt!

1. Manu Vollens – Board of Innovation

2. Gil Stevens – Cradle to Cradle Platform

Gil Stevens van het Cradle to Cradle Platform inspireert met een concreet voorbeeld over hoe een tapijtenfabrikant een Cradle to Cradle strategie uitwerkt in een werkbaar business model. Drie uitdagingen staan hierin centraal: Het stellen van de juiste doelstellingen door middel van een focus op eco-effectiviteit, het sluiten van kringlopen via bio en techno cycles en dit op een zodanige manier dat de materialen hun kwaliteitsniveau behouden (upcyclen).

3. Gert De Bruyn – Royal Haskoning DHV

Gert De Bruyn, van Royal Haskoning DHV, beschrijft aan de hand van twee cases hoe nieuwe business modellen duurzaam materiaalbeheer kunnen ondersteunen. Traditioneel wenst een toeleverancier zo veel mogelijk te verkopen, terwijl de gebruiker zo efficiënt mogelijk wenst te werken. Met het MIP project TaBaChem werkt Royal Haskoning een business model uit waarbij chemische producten zoals zwavelzuur niet verkocht maar geleased worden. De win-win is duidelijk. De producent recupereert de chemicaliën na gebruik. De gebruiker maakt zich geen zorgen meer over de afdanking of verwerking ervan.
Hiermee komt een eerste bottleneck naar boven. De recyclage en recuperatie van materialen door een derde partij maken het ter beschikking stellen van de materiaalinhoud van producten noodzakelijk. Bij het aanleggen van een dergelijke materialendatabase speelt het beschermen van IP een belangrijke rol. Niet elke leveranciers staat er voor te springen om zijn ‘keukengeheimen’ te delen met zijn klanten. In het voorbeeld van Recover-e is men er in geslaagd dit te doorbreken door de oprichting van een stichting waarbij de partners de nodige geheimhoudingscontracten tekenen.

4. Walter Tempst & Elmar Willems – OVAM

Welke rol kan de overheid in dit verhaal spelen? Walter Tempst en Elmar Willems van OVAM gaan dieper in op deze. 3D printing kwam de laatste tijd verschillende malen aan bod in de media, soms positief, maar ook negatief. Toch moet er niet zomaar een regulerende rol toebedeeld worden aan de overheid. In het komende anderhalf jaar zal de OVAM daarom actief participeren in het iMade project. Doelstelling is om tegen eind 2014 een passend beleidskader uit te werken. OVAM zal daarbij aansluiting zoeken met partners van NIB-projecten, regionale, federale en Europese overheden.

5. Karel Van Acker – KU Leuven

Karl Van Acker van KU Leuven belicht het onderwerp vanuit een materiaal-technologisch standpunt. Additive manufacturing staat nog in de kinderschoenen. Zo is nog maar een beperkt pallet aan materialen beschikbaar voor deze technologie. De ontwikkeling van specifiek aangepaste materialen verloopt bovendien langzaam. De technologie heeft de mogelijkheid om tegemoet te komen aan verschillende vereisten inzake duurzaam materiaalbeheer. Wanneer het design van producten aangepast wordt aan de techniek, kan er een enorme hoeveelheid energie, water en materiaal bespaard worden. Men kan bovendien reeds printen met biogebaseerde polymeren (PLA, zetmeel, suikers) en men onderzoekt de recyleerbaarheid van geprinte objecten. Ook schept additive manufacturing verwachtingen voor het behouden van lokale productie.

6. Stella Vanassche – VITO

Stella Vanassche van VITO legt uit hoe duurzaamheidsbewaking voor digitale productie vormgegeven zou kunnen worden adhv drie principes:

• Beperk het materiaalgebruik
• Maximaliseer het gebruik van gerecycleerde materialen
• Minimaliseer de impacten van waardeketens op de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen, rekening houdend met economische efficiëntie en sociale rechtvaardigheid.

Het bericht 6 presentaties: van technologische innovatie naar duurzame systeemverandering verscheen eerst op Plan C.

KULeuven-student Christophe Vercarre heeft samen met 5 compagnons de route de Blue Academy opgericht. Samen ijveren ze voor bewustmaking rond duurzaamheid bij de Leuvense studenten en trachten ze het thema te laten opnemen in het algemeen curriculum aan de universiteit. “We hadden een sterk gevoel onvoldoende voorbereid te zijn op de uitdagingen van de toekomst”, licht Christophe Vercarre toe.

“Het begon allemaal met een losse babbel in Koffiebar Noir in de Naamsestraat, zoals dat typisch gaat”, vertelt Christophe Vercarre. “Geen van ons had het gevoel dat we de kennis en tools die nodig zijn om de duurzame transitie het hoofd te bieden, hadden opgedaan in onze lessen aan de universiteit. Na dat eerste gesprek, begonnen we ’s woensdags bijeenkomsten te organiseren rond het thema duurzaamheid. Die gatherings kregen de naam Blue Wednesday. Al gauw merkten we op dat er nog meer studenten met dat gevoel zaten en besloten we uiteindelijk om een platform op te richten.” Dat platform werd The Blue Academy.

The Road to Sustainability

“Toen we konden deelnemen aan de Greenville workshop in Houthalen-Helchteren eind 2012, ontmoetten we Gunter Pauli van de Blue Economy. We spraken hem over ons project om onze conferentie ‘The Road to Sustainability’ te organiseren. Van het één kwam het ander en hij engageerde zich om te komen spreken. We slaagden er samen met AFC Leuven in om ook Mario Fleurinck (Melotte), Guy Ethier (Umicore), Steve Leroy (AB Inbev), Hermes Sanctorum (Groen!) en Erik Matthijs (KULeuven) aan te trekken. Central vraag tijdens het congres was: hoe toepasbaar zijn de principes van de blauwe economie? opkomst van de kant van de studenten lag misschien iets lager dan we hadden gehoopt maar we waren wel ontzettend blij met het algemene resultaat.” (Een video van de conferentie staat integraal online hier.)

“Sindsdien zijn we actief in de initiatieven rond duurzaam beleid van de universiteit. Zo neem ik deel aan werkgroep die er op gericht is duurzaamheidsthema’s in het curriculum op te nemen. Ik stel vast dat zo’n verandering in het lessenpakket niet evident is. ’t Gaat traag. Ik heb er alle begrip voor dat professoren over weinig extra tijd beschikken, daarom ben ik van mening dat men het initiatief meer in handen van de studenten moet leggen.”

Van Maastricht tot Uppsala

Christophe Vercarre wil zich daarvoor laten inspireren door de sterkste Europese voorbeelden. “Samen met een vriend, vertrek ik op een tour langs Europese Universiteiten om te zien hoe zij het doen. De weg leidt van Maastricht tot Uppsala. Beide zijn interessant: Maastricht is recent bekroond tot meest duurzame universiteit van Europa en Uppsala heeft al sinds 1992 een centrum voor duurzame ontwikkeling.”

Niet gebruiken

Zijn er voor de Blue Academy ook raakvlakken met Plan C? “Ik heb met veel plezier deelgenomen aan één van jullie workshops met Michel Bauwens”, zegt de economiestudent. “Ik heb trouwens zo mijn eigen mening over een kringloopeconomie en materialenbeheer. Als we weten dat bepaalde materialen toxisch zijn, zoals kwik bij voorbeeld, dan moeten we ze niet gebruiken in de plaats van veel energie en zorg steken in de recyclage ervan.”

Oesterzwam

Koffiebar Noir is intussen het toneel van een eerste experiment van de studenten van The Blue Academy. “We gebruiken gebruikt koffiegruis om paddestoelen te kweken. Weldra eten we onze eigen oesterzwammen.” Mooi!

Het bericht “Studenten onvoldoende voorbereid op uitdagingen rond duurzaamheid” verscheen eerst op Plan C.

Op 31 mei 2103 organiseerde Plan C in samenwerking met KULeuven en Board of Innovation een eerste iMade-workshop over hoe duurzaam materiaalbeheer in een 3D-productie-omgeving kan worden geïmplementeerd. Tijdens de workshop werd een eerste belangrijke, eerste stap genomen om het ‘business model’ van iMade te ontwikkelen.

Het bericht Fotoverslag: iMade workshop duurzaam materialenbeheer verscheen eerst op Plan C.

Peter Tom Jones is onderzoeksmanager aan de KULeuven, gespecialiseerd in industriële ecologie. Hij is één van de 15 pioniers van Plan C en van Terra Reversa, de denktank voor ecologische economie, en voorzitter van de vzw I-Cleantech. Dat maakt hem zowat dé stem van het transitiedenken in Vlaanderen.

Is transitiedenken al goed ingeburgerd in Vlaanderen?

Als we kijken naar het transitielandschap in Vlaanderen zien we dat er op enkele jaren tijd toch bijzonder veel is gebeurd. Een aantal jaren geleden hinkten we achterop achter Nederland, nu nemen wij de leiding met een heel arsenaal aan initiatieven. Wel valt op dat er nog een paar sectoren zijn die ontbreken; meer bepaald energie, water en mobiliteit. Maar het is één van de doelstellingen van I-Cleantech om samen met de relevante actoren van die ontbrekende domeinen samen te zitten en te zien wat mogelijk is. Zeker voor duurzaam energiebeheer wordt het dringend tijd. We willen dat faciliteren en ervoor zorgen dat de technologische component in al die transitiedomeinen kan werken. Het is een meerwaarde om er zo voor te zorgen dat die domeinen niet zomaar los van elkaar staan. Dat is namelijk het gevaar, dat we op één domein vooruit gaat door de milieudruk te verschuiven naar de andere. Bijvoorbeeld enerzijds duurzaam bouwen en wonen maar niet duurzaam reizen. In huis een lagere energiefactuur betalen, maar met het gespaarde geld naar Antarctica op vakantie gaan. Dat kan zeker niet de bedoeling zijn.

Wat is de belangrijkste factor om transitie te doen slagen?

Om de doelstellingen te bereiken is sociale inclusie cruciaal. Het mag niet alleen een technologisch verhaal zijn met een batterij dure maatregelen. We moeten ecologisch en efficiënt te werk gaan, en niet ten koste van de zwaksten van de samenleving. Transitiedenken vertrekt altijd vanuit een aantal koplopers, maar als je op termijn geen draagvlak hebt bij de burgers, dan lukt het niet. Daarom is het zo belangrijk dat bij een transitienetwerk het middenveld een belangrijke rol krijgt toebedeeld.

Waarom is de nood aan transitie nu zo groot?

Kort gezegd: omdat de CO2-concentratie meer dan 400 ppm bedraagt, terwijl 450 ppm de bovengrens is. Het kan niet duidelijker: we stevenen af op een ecologische catastrofe. Een versnelling brengen in het maatschappelijk veranderingsproces is dan ook cruciaal. Bovendien is een continent als Europa heel erg kwetsbaar omdat we afhankelijk zijn van de import van energie en grondstoffen.In een turbulente wereld waarin die steeds duurder en schaarser worden is het dringend tijd voor vernieuwing. Enerzijds moeten we gaan voor een lage koolstofeconomie, anderzijds voor een gesloten kringloop en dan vooral in de vier grote sectoren mobiliteit, bouw, toerisme en voeding. Nu, dit gevaar is het negatieve verhaal, de negatieve druk om het anders te gaan. Wat we al te vaak uit het oog verliezen is de positieve kant. We creëren veel sterkere steden, die autonoom staan op vlak van energie en materialen, waarin de levenskwaliteit verbetert en de gezondheidskosten dalen. We kunnen doen aan kennisexport, maar er hangen aan transitie ook economische voordelen vast en massale jobcreatie. Een voorbeeld is Enhanced Landfill Mining, een project van Plan C waarbij oude stortplaatsen opnieuw worden opgegraven en de grondstoffen hergebruikt. We zijn wereldwijd één van de enigen die daarmee bezig zijn. En in Europa alleen al spreken we over een jobpotentieel van 200.000 à  800.000 jobs.

Wat is uw persoonlijke motivatie?

Ik ben al lang maatschappelijk geëngageerd. In 2001 schreef ik mijn eerste boek als andersglobalist. Sindsdien ben ik een iets veiligere toer opgegaan, van straat-activisme naar pen-activisme. Ik geloof in transitie, vandaar dat ik ook al sinds 2006 bij Plan C ben betrokken. Toen waren we met enkelen, nu begint het serieus vooruit te gaan. Achter de schermen gebeurt er al heel wat, en we zitten in de buurt van het kantelmoment, waarop die veranderingen plots zichtbaar worden voor iedereen. Dan kan het héél snel gaan. Laat ons hopen.

Het bericht “Een versnelling in het maatschappelijk veranderingsproces is cruciaal” verscheen eerst op Plan C.