Het e-boek van Plan C hangen we op aan drie centrale onderwerpen: de kringloopeconomie, innovatieve product-dienst-combinaties en toekomstscenario’s voor Vlaanderen 2050. Elk krijgen ze hun eigen hoofdstuk. We gaan voor co-creatie: voor elk van de hoofdstukken gaan we op zoek naar relevante artikels bij de community van Plan C.

1. Kringloopeconomie

Het eerste hoofdstuk van ons e-boek behandelt de kringloopeconomie die de grondstoffenhonger van onze verbruikerseconomie wil ombuigen. De kringloopeconomie zet in op herstellen, hergebruiken, opwaarderen, recycleren en nieuwe diensten om materialen efficiënter in gebruik te houden. In een ideale wereld sluiten we de kringloop helemaal. Om die transitie te realiseren, is er nood aan een andere design van producten, innovatieve business modellen en een cultuuromslag bij consumenten, producenten en overheid. De innovatieve producten en diensten bevatten als het ware de genetische code die de kringloopeconomie doen leven.

Inhoud:

• Wat is een kringloopeconomie?
• De ‘performance economy’, het kringloopmodel volgens Walter Stahel, keynote spreker op de community day van Plan C
• Internationale context: cases
• Maatschappelijke context: peer-to-peer economie
• Maatschappelijke context: deeleconomie
• Design voor de kringloopeconomie
• Nieuwe business modellen voor de kringloopeconomie

2. Product-dienst-systemen

Product-dienst-systemen lijken op het eerste zicht abstracte, theoretische concepten. Nochtans zijn ze alomtegenwoordig en bieden ze heel wat sleutels tot een duurzaam materialenbeheer en duurzamer bedrijfsbeheer. De functies van producten krijgen voorrang op het bezit. Dat hoeft daarom niet ten koste te gaan van de fabrikant. Een voorbeeld: BMW streeft er met haar DriveNow-autodeel-programma naar om eenzelfde auto in totaal 9 keer te ‘verkopen’. Wat dus als chemiebedrijven hun chemicaliën leasen, en bouwfirma’s licht en comfort leasen in plaats van armaturen en radiatoren te verkopen? Wat is de impact ervan op de bedrijfsvoering, het efficiënt gebruik van materialen en het nut voor de klant? In dit hoofdstuk sleutelen we aan business modellen. We zoeken dus co-auteurs die deze ambacht beheersen.

Inhoud:

• Wat zijn product-dienst-combinaties?
• Types, voorbeelden, illustraties
• 4 à 5 sprekende cases uit verschillende sectoren
• Drempels en risico’s van product-dienst-systemen
• Hoe je business model omgooien zonder scherven
• Toepassingen in de ‘built environment’
• Introductie op het werk van Thomas Rau
• Wat is de link met de peer-to-peer economie?
• Wat is de link met de deeleconomie?
• Overzicht van de meest interessante bronnen over product-dienst-systemen

3. Toekomstscenario’s

In dit derde hoofdstuk blikken we vooruit. Naar Vlaanderen in 2050. We schrijven een toekomstscenario. Dit thema is gesneden brood voor systeemdenkers en trendwatchers die zich niet inlaten met de waan van de dag maar bij wie de diepe, trage onderstroom sterk resoneert. Zij helpen ons vooruit te blikken en megatrends te zien.

Inhoud:

• De wenselijke toekomst voor Vlaanderen in 2050
• We laten enkele visionairen aan het woord
• Emerging technologies, een overzicht
• Megatrends: demografie, sociaal, economisch,…
• De evolutie naar een leasing society
• De deeleconomie vandaag en morgen
• Resilience, lokaal en globaal
• Sterke partners aan het woord
• Next steps voor Plan C

–> Lees meer over onze aanpak voor dit e-boek project

Het bericht Waarover gaat het e-boek van Plan C? verscheen eerst op Plan C.

Deze eerste workshop vond plaats op vrijdag 31 mei in Leuven. Het doel van deze reeks van 3 workshops is het uitwerken van een realistisch, haalbaar en innovatief businessmodel dat kan dienen als blauwdruk voor ‘de fabriek van de toekomst’. De workshops worden begeleid door Board Of Innovation en aangevuld met presentaties gegeven door verscheidene professionals die elk hun focus rond duurzame, lokale productie op maat toelichten.

We zijn nog op zoek naar mensen in de maakindustrie, innovators, mensen die zin hebben om dit verhaal ook daadwerkelijk uit te voeren, kortom, innovatieve ondernemers die vinden dat Vlaanderen het voortouw moet nemen in deze derde industriële revolutie. Heb je, na het zien van deze presentaties, zin om mee het business model vorm te geven? Bestel dan via deze link snel jouw ticket voor de twee volgende workshops. De plaatsen zijn beperkt!

1. Manu Vollens – Board of Innovation

2. Gil Stevens – Cradle to Cradle Platform

Gil Stevens van het Cradle to Cradle Platform inspireert met een concreet voorbeeld over hoe een tapijtenfabrikant een Cradle to Cradle strategie uitwerkt in een werkbaar business model. Drie uitdagingen staan hierin centraal: Het stellen van de juiste doelstellingen door middel van een focus op eco-effectiviteit, het sluiten van kringlopen via bio en techno cycles en dit op een zodanige manier dat de materialen hun kwaliteitsniveau behouden (upcyclen).

3. Gert De Bruyn – Royal Haskoning DHV

Gert De Bruyn, van Royal Haskoning DHV, beschrijft aan de hand van twee cases hoe nieuwe business modellen duurzaam materiaalbeheer kunnen ondersteunen. Traditioneel wenst een toeleverancier zo veel mogelijk te verkopen, terwijl de gebruiker zo efficiënt mogelijk wenst te werken. Met het MIP project TaBaChem werkt Royal Haskoning een business model uit waarbij chemische producten zoals zwavelzuur niet verkocht maar geleased worden. De win-win is duidelijk. De producent recupereert de chemicaliën na gebruik. De gebruiker maakt zich geen zorgen meer over de afdanking of verwerking ervan.
Hiermee komt een eerste bottleneck naar boven. De recyclage en recuperatie van materialen door een derde partij maken het ter beschikking stellen van de materiaalinhoud van producten noodzakelijk. Bij het aanleggen van een dergelijke materialendatabase speelt het beschermen van IP een belangrijke rol. Niet elke leveranciers staat er voor te springen om zijn ‘keukengeheimen’ te delen met zijn klanten. In het voorbeeld van Recover-e is men er in geslaagd dit te doorbreken door de oprichting van een stichting waarbij de partners de nodige geheimhoudingscontracten tekenen.

4. Walter Tempst & Elmar Willems – OVAM

Welke rol kan de overheid in dit verhaal spelen? Walter Tempst en Elmar Willems van OVAM gaan dieper in op deze. 3D printing kwam de laatste tijd verschillende malen aan bod in de media, soms positief, maar ook negatief. Toch moet er niet zomaar een regulerende rol toebedeeld worden aan de overheid. In het komende anderhalf jaar zal de OVAM daarom actief participeren in het iMade project. Doelstelling is om tegen eind 2014 een passend beleidskader uit te werken. OVAM zal daarbij aansluiting zoeken met partners van NIB-projecten, regionale, federale en Europese overheden.

5. Karel Van Acker – KU Leuven

Karl Van Acker van KU Leuven belicht het onderwerp vanuit een materiaal-technologisch standpunt. Additive manufacturing staat nog in de kinderschoenen. Zo is nog maar een beperkt pallet aan materialen beschikbaar voor deze technologie. De ontwikkeling van specifiek aangepaste materialen verloopt bovendien langzaam. De technologie heeft de mogelijkheid om tegemoet te komen aan verschillende vereisten inzake duurzaam materiaalbeheer. Wanneer het design van producten aangepast wordt aan de techniek, kan er een enorme hoeveelheid energie, water en materiaal bespaard worden. Men kan bovendien reeds printen met biogebaseerde polymeren (PLA, zetmeel, suikers) en men onderzoekt de recyleerbaarheid van geprinte objecten. Ook schept additive manufacturing verwachtingen voor het behouden van lokale productie.

6. Stella Vanassche – VITO

Stella Vanassche van VITO legt uit hoe duurzaamheidsbewaking voor digitale productie vormgegeven zou kunnen worden adhv drie principes:

• Beperk het materiaalgebruik
• Maximaliseer het gebruik van gerecycleerde materialen
• Minimaliseer de impacten van waardeketens op de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen, rekening houdend met economische efficiëntie en sociale rechtvaardigheid.

Het bericht 6 presentaties: van technologische innovatie naar duurzame systeemverandering verscheen eerst op Plan C.

De twee transitienetwerken DuWoBo en Plan C slaan de handen in mekaar en organiseren op 18 juni samen de workshop ‘De bouwsector staat tot uw dienst’. Aanleiding om ook in Vlaanderen eens na te gaan hoe product-dienstsystemen, waar Plan C een heel jaar rond werkt, kunnen worden aangewend in de woon- en bouwsector. Hoe kunnen we, aanvullend op duurzaam bouwen, renoveren en cradle-to-cradle design, product-dienstsystemen ontwikkelen die duurzaam zijn?

Plan C werkt in 2013 een jaar lang rond product-dienstsystemen omdat ze het potentieel hebben om het materialenverbruik te verduurzamen. Bij een product-dienst systeem wordt het nut van een product en de toegankelijkheid ervan boven het bezit geplaatst. De focus ligt m.a.w. op de functionaliteit en niet op eigendom van een goed. Typisch behelst dit het tegen het licht houden van het geldende businessmodel of werksysteem. Eén van de bekendste pleitbezorgers van een dergelijke duurzame paradigma-shift in de bouw is de in Nederland gevestigde Duitse architect Thomas Rau.

Licht, geen armaturen

“Bij RAU zijn wij alleen geïnteresseerd in voldoende verlichting in het kantoor, niet in het bezitten van de verlichtingsinstallatie. Vanaf nu betalen wij alleen voor de prestatie ‘verlichting’ en niet meer voor de toegepaste grondstoffen in de producten”, stelt Rau. EcoNation bewandelt met de ‘Lightcatcher’ lichtkoepels precies diezelfde piste en won daarmee al tal van internationale prijzen.

Groen leasen

Voor bedrijven die kantoren huren, is groen leasen een interessante eerste opstap om zich op die wijze te organiseren. Hierbij kan de huurder bijvoorbeeld een vast maandelijks bedrag aan de verhuurder betalen voor energie, water, warmte, licht en materialen. De verhuurder op zijn beurt kan dit vast bedrag investeren in energiezuinige producten om zo de energievraag van het kantoor te drukken. Op die manier is de huurder steeds zeker van de totale kost én kan de verhuurder een hogere opbrengst genereren met de verhuur. De incentive tot meer duurzaamheid komt op deze manier expliciet bij de verhuurder te liggen, die tegelijk beschikt over de mogelijkheden en middelen om tot actie over te gaan.

Inrichting

Eens het kantoor is gehuurd, moet het ook ingericht worden en ook hier bestaan interessante nieuwe product-dienstsystemen voor. Zo herstelt en verhuurt Nearly New Office Facilities bijvoorbeeld oude en reeds gebruikte kantoorinfrastructuur. De meubels blijven in eigendom van NNOF, waardoor ze nadien, als ze vervangen worden, snel uiteen gehaald en hersteld kunnen worden.

Ook tapijtenfabrikant DESSO werkt voor hun cradle-to-cradle tapijt met een product-dienstcombinatie. Tapijttegels kunnen gehuurd in plaats van gekocht worden, en extra diensten zoals vervanging van bepaalde tegels, onderhoud, verandering van kleur in een kantoor,… kunnen zo aangeboden worden.

18 juni: De bouwsector staat tot uw dienst

De workshop ‘de bouwsector staat tot uw dienst’, die op 18 juni doorgaat in Centrum Duurzaam Bouwen te Heusden-Zolder, heeft tot doel om in een beperkte groep de mogelijkheden en opportuniteiten van product-dienstsystemen in de bouwsector te verkennen.

In het najaar voorzien DuWoBo en Plan C in een vervolgtraject waarbij het de bedoeling is om te komen tot concrete en praktijkgerichte voorstellen van vernieuwende experimenten of projecten.

Meer info en inschrijven voor de workshop kan hier.

Het bericht De bouwsector staat tot uw dienst verscheen eerst op Plan C.

Kauri, Cojak en Plan C hebben samen een geslaagd netwerkevent georganiseerd in de Vooruit in Gent. Thema was ‘De Consument duwt de markt!’. Weldra vind je hier ook de presentaties en een videoverslag.

Het bericht Fotoverslag: Netwerkevent: de consument duwt de markt! verscheen eerst op Plan C.

Wat is de toekomst van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid in Vlaanderen en daarbuiten? Plan C, OVAM en SuMMA organiseerden samen een visie-atelier over de rol van producenten in de circulaire economie. De worshop vond plaats op 7 mei in het Via Via Café in Mechelen en dit in het kader van Het Vlaams Materialenprogramma. Bekijk hier het fotoverslag.

Het bericht Fotoverslag: visie-atelier: producenten maken de circulaire economie verscheen eerst op Plan C.

Het bericht Fotoverslag: workshop met Michel Bauwens over de peer-to-peer economie verscheen eerst op Plan C.

Het bericht Plan C lanceerde jaarthema ‘tot uw dienst’ verscheen eerst op Plan C.

EcoNation is een Gents bedrijf dat ecologische daglichtoplossingen aanbiedt. Zij zijn de ontwerpers van de LightCatcher, een intelligente lichtkoepel die tot 3.650 branduren per jaar de verlichtingsarmaturen kan vervangen. De LightCatcher brengt ‘slim daglicht’: veel licht (1% van het dak volstaat om 100% van de vloer te verlichten) maar ook geoptimaliseerd licht (geen verblinding, geen UV en ook geen warmtetoevoer). Internationaal wordt hun innovatief product erkend met onder andere topnominaties voor de Global Cleantech Award en de Europese EEP-award, maar ook topvijf wereldwijd inzake energie-efficiëntie in de ‘Zayed Future Energy Prize’, editie 2013.

EcoNation heeft niet enkel een innovatief milieuvriendelijk product ontwikkeld, ze commercialiseren het ook via een innovatief business-model. Hoewel de terugverdienperiode, omwille van de verminderde electriciteitsverbruik, beperkt blijft tot maximaal vier jaar, kunnen er in de huidige marktomstandigheden te grote drempels bestaan om tot investering over te gaan. Daarom biedt EcoNation een alternatief waarbij niets geïnvesteerd dient te worden. Dat loopt langs een ‘LiCom’-systeem dat EcoNation ontwikkelde. LiCom staat voor Light Investment Company: vehikels waarlangs EcoNation de investering doet in plaats van de klant.

In 2012 lanceerde EcoNation een lichtenergie-model waarbij ze zelf investeren in de energiebesparing van haar klanten: ze installeren LightCatchers op het dak van de klant, dragen zelf de hele investering, monitoren samen met de klant de gegenereerde energiebesparing en een deeltje van die besparing wordt doorgerekend. De klant bespaart zo onmiddellijk 20 tot zelfs 50% op zijn energiefactuur zonder één cent voorafgaandelijke investering. Dit is concept is mogelijk gemaakt dankzij de meet- en monitoringtechnologie ontwikkeld samen met de UGent.

Het LiCom model kan ook inspiratie bieden voor bedrijven die producten en diensten ontwikkelen die efficiënter of effectiever omgaan met materialen. Kom zeker naar het Plan C event ‘Tot uw dienst’ als u meer wil weten over het business model van EcoNation of andere inspirerende Product-Dienst Combinaties.

Schrijf je hier in!

Het bericht EcoNation plaatst slimme lichtkoepels en deelt winst met klanten verscheen eerst op Plan C.

Het bericht Twitterverslag Community Day 2012 verscheen eerst op Plan C.

Wat is de zin of onzin van netwerkorganisaties die inzetten op innovatie en duurzaamheid? Een workshop van Plan C deze week gaat dieper in op die vraag onder leiding van Professor Patrick Kenis van de Antwerp Management School, specialist in dit domein. “Plan C kan de vruchtbare aarde zijn waar verschillende partijen elkaar ontmoeten om doorbraken te realiseren in duurzaam materialenbeheer”, stelt Professor Kenis. “Maar vanzelfsprekend is het allerminst.”

“Netwerkorganisaties zijn tegelijk de mooiste en moeilijkste manier om iets voor mekaar te krijgen”, legt professor Patrick Kenis uit. “Wat ze zo boeiend maakt is dat ze zeer verschillende soorten organisaties bij elkaar brengen. Precies daarom zijn netwerkorganisaties soms de enige manier om een bepaald resultaat te bereiken. Maar daardoor is de uitdaging groter om de competenties, expertise en belangen van de leden te integreren.”

Heterogene groep

“Laat dat nu precies zijn waarom Plan C zo aantrekkelijk is. Plan C slaagt er goed in die differentiatie tot stand te brengen met leden zoals bij voorbeeld kennisinstellingen, bedrijven, overheidsorganisaties en ngo’s. Dus moet Plan C integratie van hun belangen en competenties zienn waar te maken om zo de vruchtbare aarde te worden waar de heterogene groep leden samen doorbraken realiseren op het vlak van duurzaam materialenbeheer.”

Succesformule

“Wat de zaak bemoeilijkt is dat enerzijds de netwerkorganisaties zoals Plan C zelf graag wil weten hoe ze dat best doen en anderzijds de individuele leden zich afvragen welk direct nut ze er uit halen. Zij willen goed vat krijgen op welke meerwaarde deelnemen in een netwerk voor hen heeft. Wie er in slaagt die doelen te laten samenvallen, heeft een succesformule beet”, meent Patrick Kenis. “Tijdens de sessie gaan we daar naar op zoek.”

Het bericht “Netwerkorganisaties zijn de mooiste en de moeilijkste manier om iets voor mekaar te krijgen” verscheen eerst op Plan C.