Peer-to-peer coöperaties die co-creatie en co-eigenaarschap integreren, leveren een sterk model voor duurzame transitie. De trend “van bezit naar toegang tot” heeft een aanzienlijke, positieve impact op het milieu en de efficiënte inzet van materialen. De dynamische peer-to-peer economie versnelt dat door producten en diensten toegankelijk te maken voor iedereen.

In een recent interview haalde curator Paola Antonelli van het MoMa, één van de belangrijkste designmusea ter wereld, het reeds aan: op de vraag ‘Wat zijn de grootste uitdagingen of thema’s in de designwereld van morgen?’, antwoordde zij:

“Onze houding tegenover begrippen als bezit en eigendom is de laatste jaren drastisch veranderd. Dat vind ik fascinerend. We voelen minder de neiging om alles zelf te bezitten. Het is oké om bepaalde dingen gewoon te delen, zoals een auto of een grasmachine. We leven momenteel tussen de fysieke en de digitale wereld. Soms willen we gewoon toegang tot informatie of een netwerk, zonder dat we per se van alles eigenaar moeten zijn. Mijn vader zou het in de jaren zestig enorm beledigend hebben gevonden als iemand hem suggereerde om te carpoolen. Je eigen auto hebben was in de twintigste eeuw een statussymbool, een teken dat je het gemaakt had. Terwijl we in de eenentwintigste eeuw ook de negatieve gevolgen van allerlei producten en maakprocessen kennen. Die verschuiving is een belangrijk onderzoeksdomein voor de toekomst.”

De positieve gevolgen

Door deze opkomende trend “van bezit naar toegang tot” kunnen heel wat producten veel efficiënter ingezet worden. Neem het voorbeeld van een boormachine, zoals een van de grondleggers van deze trend, Rachel Botsman in haar boek “What’s mine is yours” reeds aanhaalde wordt een boormachine gedurende de gehele levensduur maar 12 minuten gebruikt! Door deze in de plaats te delen met andere mensen kan deze natuurlijk veel efficienter ingezet worden. Met alle voordelen van dien: buren die blij zijn dat ze deze van u kunnen lenen, meer onderling vertrouwen en sterkere sociale cohesie: met minder materiaal en dus minder kosten meer mensen bedienen. En natuurlijk wat daaruit voortvloeit: minder productie dus minder vervuiling tijdens de productie en een efficiëntere inzet van onze gelimiteerde materiaalbronnen.

Formidabele immobiliteit

Neem het voorbeeld van de wagen; voor de meeste mensen is dat na hun huis hun meest kostbare bezit en toch staat de auto gemiddeld meer dan 90% van de tijd stil! Het is dus 90% van de tijd dood kapitaal die parkeerplaatsen blokkeert. Een formidabele inefficiëntie waar autodelen een antwoord op biedt.

Volgens recent onderzoek vervangt eén gedeelde wagen tot 9 à13 andere wagens. Kortom een potentieel om met aanzienlijk minder wagens evenveel mensen te kunnen bedienen terwijl er meer parkeerruimte vrijkomt die ingevuld kan worden met groene stadsontwikkeling.

De klassieke aanpak bij autodelen

Er zijn bedrijven die hier al langer op inspelen zoals Cambio. De impact van hun model op het milieu is positief maar blijft beperkt omdat het functioneert als een traditioneel verhuurbedrijf en nog meer wagens naar de stad brengt. In dit systeem moet je een lange, omslachtige inschrijvingsprocedure (inclusief cursusdag) doorlopen, wordt inschrijvingsgeld gevraagd en moet je een maandabonnement nemen. Kortom, tal van barrières die het grote publiek van weerhouden om kennis te maken met de voordelen van het autodelen.

De peer-to-peer aanpak

Er is sinds kort in België ook een geheel andere optie, zowel voor huurders als voor verhuurders. Bij Tapazz delen we wagens via een peer-to-peer model: Tapazz. Tapazz laat u toe uw wagen te delen met andere mensen van uw keuze wanneer u er zelf geen gebruik van wenst te maken. U zet uw eigen prijs per uur en per kilometer. en bepaalt zelf aan wie wel en wie niet. Een huurder hoeft geen inschrijvingsgelden te betalen en geen abonnementskosten maar betaalt enkel voor zijn gebruik via een prepaid krediet. Ook de verhuurder kan hier via een ‘no cure no pay’-systeem lid worden waarbij hij enkel wanneer hij geld verdient aan de verhuur van zijn wagen een percentage betaalt aan de coöperatie achter Tapazz. Door het gebruik van moderne technologie en het wegnemen van barrières wordt autodelen op deze manier toegankelijk en financieel interessant voor een groter publiek. Quasi elke wagen die u op straat ziet staan, komt hier nu voor in aanmerking.

De invloed van coöperaties

Peer-to-peer modellen veranderen de wereld. Niet alleen wordt de community in het gebruik van het systeem betrokken, zij wordt ook betrokken in de co-creatie en het verder vormgeven van een constant evoluerend systeem (wikipedia, wikihouses). En bij de meest vooruitstrevende modellen is er (ook bij Tapazz) sprake van een coöperatie waar de leden ook aandeelhouder en dus mede-eigenaar van kunnen worden. Op die manier wordt het bedrijf eigendom van de community. Dat leidt tot een veel groter medezeggenschap en een deel van de eventuele winsten. Met gebundelde krachten worden zo grote uitdagingen in de maatschappij aangepakt.

Maarten Kooiman is mede-oprichter van Tapazz en Sustainability en Change Management expert.

Het bericht Trend ‘van bezit naar toegang’ stuwt peer-to-peer coöperatie vooruit verscheen eerst op Plan C.