Het bericht Fotoverslag: iMade en de fabriek van de toekomst verscheen eerst op Plan C.

Tijdens de tweede iMade-workshop werden verscheidene innovatieve business modellen verkend die iMade kunnen inspireren. Ook de presentaties die werden gegeven door iMade-partners dienden dat doel. Een eerste iMade business model bestaat overigens al (zie afbeelding boven). De resultaten van de workshop zullen worden gebruikt om het model te verfijnen, robuuster te maken. Extra inspiratie kwam van een knap overzicht van innovatieve business modellen die werden voorbereid door Manu Volens van Board of Innovation. Je vindt de collectie business cards op hun website.
Want het opzet van de 3 iMade-workshops is precies het uitwerken van een realistisch, haalbaar en innovatief businessmodel dat kan dienen als blauwdruk voor ‘de fabriek van de toekomst’. De workshops worden begeleid door Board Of Innovation en aangevuld met presentaties gegeven door verscheidene professionals die elk hun focus rond duurzame, lokale productie op maat toelichten. De workshop vond plaats in het Industrial Design Center van Howest in Kortrijk. De plaats alleen al was een bron van inspiratie.

1. Jan Leyssens – Duurzame Business Modellen

2. Professor Bart Van Looy – Long tail business models, some reflections

3. NNOF – Slim herstellen & upgraden

4. Jurgen Ceuppens – Hacking design

5. Maka De Lameillieure – De rol van de gebruiker in innovatie

Het bericht Presentaties: iMade en innovatieve business modellen verscheen eerst op Plan C.

iMade is een project van Plan C dat als doelstelling heeft het vormen van een regionaal netwerk waarbij cutting edge technologie en gedeelde infrastructuur flexibel worden ingezet om lokale productie-op-maat en snelle, veelvuldige productie van kleine volumes mogelijk te maken. Het sluiten van de kringlopen is daarbij cruciaal. iMade is een ‘B-2-B-2-C’ project want gericht op de slimme en duurzame productie van nicheproducten die de lokale vraag van consumenten (massa customisatie) mogelijk maakt in een regionaal en sociaal verankerd open productie-model. iMade organiseert onder meer drie workshops voor de uitbouw van de eerste open, digitale, duurzame fabriek in Vlaanderen. De workshops zijn opgebouwd als een traject waarbij we intensief met u samenwerken om het business model van iMade te ontwikkelen. De tweede sessie ging in op de kansen van innovatieve business modellen. Deze tweede workshop van iMade rond innovatieve business modellen vond plaats op donderdag 5 september in het Industrial Design Center van de Howest in Kortrijk.

Het bericht Fotoverslag: iMade workshop innovatieve business modellen verscheen eerst op Plan C.

Deze eerste workshop vond plaats op vrijdag 31 mei in Leuven. Het doel van deze reeks van 3 workshops is het uitwerken van een realistisch, haalbaar en innovatief businessmodel dat kan dienen als blauwdruk voor ‘de fabriek van de toekomst’. De workshops worden begeleid door Board Of Innovation en aangevuld met presentaties gegeven door verscheidene professionals die elk hun focus rond duurzame, lokale productie op maat toelichten.

We zijn nog op zoek naar mensen in de maakindustrie, innovators, mensen die zin hebben om dit verhaal ook daadwerkelijk uit te voeren, kortom, innovatieve ondernemers die vinden dat Vlaanderen het voortouw moet nemen in deze derde industriële revolutie. Heb je, na het zien van deze presentaties, zin om mee het business model vorm te geven? Bestel dan via deze link snel jouw ticket voor de twee volgende workshops. De plaatsen zijn beperkt!

1. Manu Vollens – Board of Innovation

2. Gil Stevens – Cradle to Cradle Platform

Gil Stevens van het Cradle to Cradle Platform inspireert met een concreet voorbeeld over hoe een tapijtenfabrikant een Cradle to Cradle strategie uitwerkt in een werkbaar business model. Drie uitdagingen staan hierin centraal: Het stellen van de juiste doelstellingen door middel van een focus op eco-effectiviteit, het sluiten van kringlopen via bio en techno cycles en dit op een zodanige manier dat de materialen hun kwaliteitsniveau behouden (upcyclen).

3. Gert De Bruyn – Royal Haskoning DHV

Gert De Bruyn, van Royal Haskoning DHV, beschrijft aan de hand van twee cases hoe nieuwe business modellen duurzaam materiaalbeheer kunnen ondersteunen. Traditioneel wenst een toeleverancier zo veel mogelijk te verkopen, terwijl de gebruiker zo efficiënt mogelijk wenst te werken. Met het MIP project TaBaChem werkt Royal Haskoning een business model uit waarbij chemische producten zoals zwavelzuur niet verkocht maar geleased worden. De win-win is duidelijk. De producent recupereert de chemicaliën na gebruik. De gebruiker maakt zich geen zorgen meer over de afdanking of verwerking ervan.
Hiermee komt een eerste bottleneck naar boven. De recyclage en recuperatie van materialen door een derde partij maken het ter beschikking stellen van de materiaalinhoud van producten noodzakelijk. Bij het aanleggen van een dergelijke materialendatabase speelt het beschermen van IP een belangrijke rol. Niet elke leveranciers staat er voor te springen om zijn ‘keukengeheimen’ te delen met zijn klanten. In het voorbeeld van Recover-e is men er in geslaagd dit te doorbreken door de oprichting van een stichting waarbij de partners de nodige geheimhoudingscontracten tekenen.

4. Walter Tempst & Elmar Willems – OVAM

Welke rol kan de overheid in dit verhaal spelen? Walter Tempst en Elmar Willems van OVAM gaan dieper in op deze. 3D printing kwam de laatste tijd verschillende malen aan bod in de media, soms positief, maar ook negatief. Toch moet er niet zomaar een regulerende rol toebedeeld worden aan de overheid. In het komende anderhalf jaar zal de OVAM daarom actief participeren in het iMade project. Doelstelling is om tegen eind 2014 een passend beleidskader uit te werken. OVAM zal daarbij aansluiting zoeken met partners van NIB-projecten, regionale, federale en Europese overheden.

5. Karel Van Acker – KU Leuven

Karl Van Acker van KU Leuven belicht het onderwerp vanuit een materiaal-technologisch standpunt. Additive manufacturing staat nog in de kinderschoenen. Zo is nog maar een beperkt pallet aan materialen beschikbaar voor deze technologie. De ontwikkeling van specifiek aangepaste materialen verloopt bovendien langzaam. De technologie heeft de mogelijkheid om tegemoet te komen aan verschillende vereisten inzake duurzaam materiaalbeheer. Wanneer het design van producten aangepast wordt aan de techniek, kan er een enorme hoeveelheid energie, water en materiaal bespaard worden. Men kan bovendien reeds printen met biogebaseerde polymeren (PLA, zetmeel, suikers) en men onderzoekt de recyleerbaarheid van geprinte objecten. Ook schept additive manufacturing verwachtingen voor het behouden van lokale productie.

6. Stella Vanassche – VITO

Stella Vanassche van VITO legt uit hoe duurzaamheidsbewaking voor digitale productie vormgegeven zou kunnen worden adhv drie principes:

• Beperk het materiaalgebruik
• Maximaliseer het gebruik van gerecycleerde materialen
• Minimaliseer de impacten van waardeketens op de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen, rekening houdend met economische efficiëntie en sociale rechtvaardigheid.

Het bericht 6 presentaties: van technologische innovatie naar duurzame systeemverandering verscheen eerst op Plan C.

Op 31 mei 2103 organiseerde Plan C in samenwerking met KULeuven en Board of Innovation een eerste iMade-workshop over hoe duurzaam materiaalbeheer in een 3D-productie-omgeving kan worden geïmplementeerd. Tijdens de workshop werd een eerste belangrijke, eerste stap genomen om het ‘business model’ van iMade te ontwikkelen.

Het bericht Fotoverslag: iMade workshop duurzaam materialenbeheer verscheen eerst op Plan C.

Helbig staat vooral bekend als de producent van modulaire systemen voor winkelinrichting maar biedt ook ondersteuning in bij voorbeeld visual merchandising. Het innovatieve bedrijf uit Ruddervoorde neemt als lead plant deel aan het Plan C-project iMade om een doorbraak te forceren in één van haar belangrijkste uitdagingen: het standaardiseren van maatoplossingen. Zaakvoerder en eigenaar Luc Vermeersch legt uit.

“Helbig is een producent van winkelinrichtingen op maat. We ontwikkelen samen met de klant (architecten en inrichters) vernieuwende manieren om te presenteren. Eens dat concept vast ligt, zoeken we in ons netwerk van onderaannemers naar de efficiëntste manier om de producten te vervaardigen. Zelf doen we nadien de assemblage van de onderdelen.”

Beleving

“Helbig heeft de laatste jaren een belangrijke ommezwaai verwezenlijkt. Vroeger was Helbig een zuivere groothandel van voornamelijk afgewerkte aluminium producten. We zijn geëvolueerd door het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten. We vatten die samen onder de noemer ‘beleving’. We willen klanten geen lopende meter van product x verkopen, maar een concept dat gericht is op de beleving van hun klanten. Om dat waar te maken hechten we uiteraard veel belang aan het contact met de klanten maar daarnaast stellen we vast dat we continu moeten innoveren. Onze innovatiekracht vertaalt zich direct in ons zakencijfer.”

Experiment

“De ideale oplossing voor ons is een product dat modulair, flexibel, makkelijk monteerbaar en verhandelbaar is. We voelen ons aangetrokken door iMade omdat we al een tijdje de kracht van 3D-printing en aanverwante technologie hebben ontdekt voor de productie op maat. We geloven daar sterk in. Maar we willen meer bereiken binnen iMade dan enkel rapid manufacturing integreren. De uitdaging zit in het moeilijke probleem van aantallen. Hoe kunnen we de kleine aantallen op een competitieve manier aanbieden. Steeds vaker is het zo dat, bij een winkelinterieur, de basiselementen standaard zijn en de dragers op maat worden gemaakt. Idealiter vinden we een performanter evenwicht tussen werken op maat en het op ontwikkelen van modulaire producten. Of anders gesteld: we willen klanten een maatoplossing bieden die wij aan onze zijde trachten standaardiseren. Dat lukt niet altijd. iMade biedt ons de ruimte om nieuwe dingen te proberen. Mogelijk ligt daarom een nieuwe ommezwaai voor Helbig in het verschiet. We moeten als innovatief bedrijf durven ons business model in vraag stellen en dat gaat maar door te experimenteren.”

Het bericht Luc Vermeersch (Helbig): “Hoe productie op maat standaardiseren?” verscheen eerst op Plan C.

Wat is iMade?

Enerzijds willen we nagaan in hoeverre digitale productie ervoor kan zorgen dat productie van goederen weer op lokaal niveau kan gebeuren. Daarnaast willen we de duurzaamheid van de productietechnieken en materialen analyseren en nieuwe businessmodellen zoals gesloten materialenkringlopen, product-dienst combinaties, mass customization, open source,… die uit deze nieuwe productiemethodes kunnen voortvloeien definiëren.

Finaal wil Plan C tegen september 2014 een businessplan en transitienota opleveren waarin een vernieuwend maar realistisch plan wordt voorgesteld om in Vlaanderen flexibele, open fabrieken uit te bouwen.

Met een mix van pilootprojecten bij TP Vision en Helbig, en workshops rond duurzaam materialenbeheer, nieuwe businessmodellen en gedeelde infrastructuur hopen we een ambitieuze, gezamenlijke toekomstvisie uit te werken. De combinatie van overheidsinstanties, kennisinstellingen en ondernemingen maakt dat het project breed gedragen en ondersteund wordt.

Waarom neemt Plan C voor de voortrekkersrol in het project iMade?

Plan C en haar community ontwikkelde een toekomstvisie rond duurzaam materialenbeheer. In deze visie wordt duidelijk beschreven dat we naast technologische innovaties ook dringend nood hebben aan nieuwe manieren om met materialen om te gaan. Deze wijzigingen zijn eerder mentaliteitswijzigingen dan technologische verbeteringen. Het iMade-project past perfect binnen deze visie. Waar digitale productie een technologische innovatie is, tracht Plan C deze technologie te gebruiken om andere manieren van ondernemen en een verandering van mindset te faciliteren. Binnen de visie van Plan C werden 5 centrale thema’s (Wakkere samenleving, Tot uw dienst, Slim sluiten, Materialen op maat en Duurzame kunststoffen red.) gedefinieerd.

Het project sluit nauw aan bij maatwerk, duurzame kunststoffen en gesloten kringlopen op technologisch vlak, maar minstens even belangrijk, zo niet belangrijker, is het nieuwe business model waar een flexibele, gedeelde fabriek deze nieuwe technologieën als een dienst aanbiedt aan ondernemers.

Deze vernieuwing speelt veeleer in op de mentaliteitswijziging waar Plan C naar streeft en kan volgens ons ook helpen in het verder ontwikkelen  van een wakkere samenleving waar consumenten en producenten hun verantwoordelijkheid omtrent duurzaamheid opnemen.

Het bericht “Plan C heeft visie om van iMade succes te maken” verscheen eerst op Plan C.

Volgens IT Research bureau Gartner kunnen bedrijven best beginnen experimenteren met 3D printing en rapid manufacturing, want tegen 2016 worden de 3D-printers van industrieel niveau goedkoop genoeg voor consumenten om ze in huis te halen. Wie nu de mogelijkheden al uitprobeert, “can hit the ground running” eens de hoogste kwaliteit voor ieder van ons toegankelijk wordt. Plan C anticipeert al langer op die doorbraak met haar project “iMade, lokale productie op maat” dat nu van start gaat met een eerste workshop rond duurzaam materialenbeheer.

Nieuwe loopschoenen produceren met 3D-printen biedt een kans minder materialen te gebruiken, zoals bovenstaande modellen van New Balance illustreren. Mooi, ook. Maar deze maaktechnologie laat meer toe dan een zuiniger fabricage van goederen die we nu op grote schaal fabriceren. Zoals bijvoorbeeld het integreren van massa-customisatie, de kringloopeconomie en inzetten op een lokale, sociaal ingebedde productie. Het zijn die uitdagingen die iMade, samen met 21 sterke partners, in symbiose weet te brengen. Lees hier 7 argumenten die Plan C er toe aanzetten om iMade op de sporen te zetten.

1. De digitalisering van de maakindustrie

De digitalisering van kennis is een continu proces, dat niet ophoudt bij de eenmalige overzetten van informatie op digitale dragers. De digitale informatiebronnen genereren zelf nieuwe pistes voor kennisverwerking, innovatie en ondernemerschap. Een groeiend deel van de levenscyclus van het ontwikkelen, ontwerpen, fabriceren van objecten en producten vindt plaats in een digitale omgeving. Dat luidt een tijdperk in waarin het digitale object in groeiende mate gelijk is aan het fysieke object, op de gebruikte materialen na. Het is een paradigmaverandering die in alle geledingen van de economische leven een impact heeft. Er is een systeemverandering op til die de logistieke en economisch- commerciële aspecten van de handel in producten grondig wijzigt. iMade anticipeert daarop.

2. Opkomst van de homefactory

De digitale revolutie schudt de economische realiteit dus continu door elkaar. Vandaag kan je met één druk op de knop van een digitaal ontwerp een fysiek voorwerp maken. De technologie evolueert snel. 3D-printer doet de intrede in de huiskamer. Al zijn er nog heel wat praktische hordes te nemen, de weg van de ‘Home Factory’ wordt ingeslagen. iMade formuleert een alternatief en stelt voor een Vlaams regionaal netwerk voor duurzame rapid manufacturing uit te bouwen. Op die manier kan Vlaanderen wereldwijd de eerste proeftuin worden voor nieuwe business modellen voor de productie-op-maat.

3. Long Tail Economy

Met ‘The Long Tail Economy’ beschrijft auteur Chris Anderson een groeiende cultuur en economie die evolueert van massaconsumptie en -productie van uniforme producten naar een veelheid aan nicheproducten op maat. In de traditionele economie was de grootschalige productie van bijvoorbeeld films, foto’s, kranten of tijdschriften uitsluitend een zaak van een beperkt aantal kapitaalkrachtige organisaties. De voortdurende technologische ontwikkelingen hebben er intussen voor gezorgd dat iedereen nu producten onder de aandacht kan brengen van een groot publiek. In de nieuwe economie, waarin de kosten van (virtuele) opslag en distributie verwaarloosbaar zijn geworden, wordt het mogelijk om met nicheproducten toch een belangrijke winst te behalen. een nieuwe economische reus als Amazon.com haalt 25 % van zijn omzet uit de verkoop van de ‘long tail’ van de 3,6 miljoen minst verkochte boeken. Een markt heeft enerzijds enkele producten zeer veel worden verkocht (de hits), en anderzijds zeer veel producten die weinig worden verkocht (de niches). Nu deze nicheproducten niet meer moeten strijden om schaarse “schapruimte” vinden ze makkelijker hun weg tot de markt. Eens tot volle maturiteit gekomen, zullen 3D-printing en aanverwante technologieën hetzelfde realiseren voor de maakindustrie.

4. Duurzaam Materialenbeheer en de ‘Resource Revolution’

iMade wil de nieuwe productietechnieken op een doordachte manier introduceren bij de bedrijven en consumenten in Vlaanderen, en stelt als vereiste de technologische innovatie te koppelen aan een duurzaam materialenbeheer. Duurzaam beheer van materialen is van strategisch belang. Het aantal grondstoffen en hulpbronnen is eindig. De volgende kwart eeuw worden 3 miljard nieuwe consumenten in de middenklasse verwacht. Dat impliceert een steeds versnellende race op grondstoffen en hulpbronnen. iMade wil dat Vlaanderen inzet op een slim hergebruik van materialen en hoogwaardig gesloten kringlopen en zich zo onafhankelijk als mogelijk maakt van de materialenrace om zich heen. De digitale productietechnologie laat toe lokaal producten op maat te vervaardigen, assembleren en vermarkten. In de plaats van massaproductie, wordt een maatproductie economisch haalbaar voor een heel aantal producten. Het biedt een nieuw perspectief op arbeid in de maakindustrie in een zinvolle symbiose met nieuwe technologie. De lokale productie op maat schrijft in op een cradle-to-cradle-logica.

5. Lokale productie en korte ketens


Businessmodellen die de productie-infrastructuur zo dicht mogelijk bij de klant positioneren, winnen letterlijk en figuurlijk terrein. De lokale infrastructuur laat toe om de transportkost te minimaliseren, maar zorgt bovenal voor een drastische vermindering van de transactiekost tussen producent en consument. Er treedt met de economische crisis in bepaalde segmenten een omkering op in het proces van outsourcing en delokalisatie naar landen met lagere kosten en grotere markten, wanneer niches kunnen worden bediend met aanpassing aan de lokale vraag. Dit creëert enorme opportuniteiten voor het samengaan van hightech productie en sociale economie voor dergelijke aanpassingen. Lokale productie en een korte productieketen zijn bovendien de beste garanties voor lokale tewerkstelling. In dit verband is het belangrijk te verwijzen naar het Atkins rapport, waarin aangetoond wordt dat additieve technologieën wel degelijk duurzaam kunnen zijn.

6. Hoogwaardig gesloten kringlopen

De problematiek inzake materialengebruik is strategisch belangrijk, zowel defensief: Vlaanderen voert 90 % van zijn grondstoffen in; als offensief: innovaties betreffende materialenbeheer stimuleren onze economie en geven een concrete invulling aan de vraag naar een groenere economie. Daarom kunnen innovatieve businessmodellen op basis van een additieve productietechnologie een extra concurrentieel voordeel halen indien ze een platform delen voor het beheer van de materialenkringloop. Plan C heeft met iMade een visionair model dat een infrastructuur creëert die toelaat om toepassingen voor productie-op-maat te vermenigvuldigen, zonder dat dit hoeft aanleiding te geven tot een proliferatie van materialenverbruik. Tezelfdertijd heeft de uitrol van een dergelijke infrastructuur een sterk marktcreërend effect. Eén van de vormen van die infrastructuur is een keten van dienstencentra met state-of-the-art additieve technologie, die kwaliteitsborging op alle vlakken garanderen, inbegrepen materiaalbeheer.

7. Van bedrijfsinnovatie naar systeeminnovatie


iMade is een voorbeeld van een systeeminnovatie omdat het verder gaat dan het traditionele denken. Spontaan ontstaan binnen het iMade-netwerk nieuwe relaties en samenwerkingsvormen (lead clusters). De kern van de innovatie in dit voorbeeld is de combinatie van een aantal vernieuwingen: technologische (3D-printing, slimme en hernieuwbare materialen, nieuw datamanagement), structurele (closed-loop logistiek), sociaaleconomische (arbeid en tewerkstelling) en culturele (veranderende consumentenbehoeften). Dankzij nieuwe businessmodellen vullen producenten, dienstverleners en consumenten hun behoeften op een geheel nieuwe of andere wijze in. Dat leidt tot een doorbraak die bij losstaande innovaties niet optreedt.

Het bericht 7 stevige argumenten om iMade te ontwikkelen verscheen eerst op Plan C.

“Ik ben al langer geïntrigeerd door additive manufacturing. Ik denk dat de technologie ons zal toelaten om de ecologische voetafdruk van consumentenelektronica te verkleinen.” Aan het woord is Andries Reymer, mechanisch ontwerper bij TP Vision, dat Philips televisies ontwikkelt en vermarkt. TP Vision is één van de 20 partners van het Plan C-project ‘iMade, lokale productie op maat’ dat eind deze maand van start gaat.

iMade verenigt 20 partners die samen ijveren om lokale productie naar een nieuw niveau te tillen. Op basis van twee proefprojecten, in de meubelindustrie met als partner Robberechts en in de elektronica-sector met TP Vision zal bekeken worden hoe het eerste regionaal netwerk voor ‘Cloud Manufacturing’ kan worden gerealiseerd. iMade wil Vlaanderen zo laten uitgroeien tot de eerste Europese regio die productie op maat een lokale en duurzame inbedding geeft.

Materiaalwinst

De kick-off van iMade is een goed moment om eens te polsen bij TP Vision welke verwachtingen ze koesteren binnen iMade. “Ik ben al langer bezig met 3D-printing en additive manufacturing”, zegt Andries Reymer, mechanisch ontwerper bij TP Vision. “Ik denk dat als we die technologieën optimaal benutten, we op verschillende terreinen vooruitgang kunnen boeken. Zo zullen we complexe onderdelen kunnen maken die verschillende functies combineren, waar we voordien 3 of 4 onderdelen voor moesten assembleren. Daardoor kan de productie en assemblage worden vereenvoudigd en materiaalwinst geboekt worden.”

Customisatie

“We gaan onderzoeken of we een stap kunnen zetten richting lokale productie van consumentenelektronica. Zo zullen we binnen iMade bestuderen of het technisch en economisch haalbaar is om onze producten te ‘customizen’, aangepast aan lokale noden en productiecapaciteiten. Op lange termijn kan deze lokale productie leiden tot minder transport van materialen en producten. Televisies ontworpen in België kunnen dan overal ter wereld lokaal vervaardigd worden. Dit zou zorgen voor nog meer decentralisatie van productie en producten die meer toegepast zijn op de lokale noden.”

“Alles samen kan de voetafdruk van consumentenproducten daardoor gevoelig verkleinen. Wat enkel toe te juichen valt”, stelt Andries Reymer.

Kennis & Inspiratie

“Ondanks het feit dat TP Vision al jaren samenwerkt met Sirris en Vito, zal dat voor mij persoonlijk de eerste keer zijn. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de kennis en inzichten die zij met zich meebrengen. Ook de samenwerking met Materialise en Melotte, die elk op hun eigen manier leiders zijn in het het domein van additive manufacturing, zal zonder twijfel inspirerend zijn”, besluit Andries.

Op 29 november geeft Plan C, het Vlaams Transitienetwerk voor Duurzaam Materialenbeheer, samen met 19 Vlaamse partners de officiële kick-off van iMade. Die vindt plaats in Square Brussels om 15u45. Meer info: http://www.plan-c.eu/netwerkdag-2012. Een introductievideo over iMade vindt u op www.imade.be.

Het bericht “Lokaal televisies produceren met kleinere voetafdruk” verscheen eerst op Plan C.

Beleven we een doorbraakmoment voor 3D-printen? Vind je weldra een 3D-printer in elke huiskamer, elke garage? Sommige believers denken van wel. Vanuit het perspectief van duurzaam materialenbeheer, kan men zich afvragen of dit wel een goed idee is. Plan C lanceerde recent het project iMade,  dat de nieuwe productietechnieken op een heel andere manier toegankelijk wil maken. Een uitgelezen moment dus om een overzicht te geven van de actualiteit omtrent 3D-printing.

iMade kiest voor lokale dienstencentra

Plan C lanceert – tijdens onze netwerkdag op 29 november – samen met 19 partners het project ‘iMade, lokale productie op maat‘. Binnen iMade staan rapid manufacturing technologiën zoals 3D-printing, laser sintering en stereolithografie centraal. Het zijn technologieën die toelaten op basis van digitale computermodellen objecten als het ware te vervaardigen met één druk op de knop.  iMade zal onder meer onderzoeken hoe lokale dienstencentra kunnen worden ingeschakeld om deze technieken toegankelijk te maken voor bedrijven, ontwerpers en individuen.

Ieder zijn eigen 3D-printer?

Volgens Chris Anderson, hoofdredacteur van Wired magazine, zullen we allemaal een 3D-printer in de huiskamer willen. Volgens Anderson maken we met de komst van een nieuw desktop 3D-printer Replicator 2, van het bedrijf Makerbot, het Macintosh-moment van de sector mee – verwijzend naar het moment in de jaren ’80 waarin Apple met de Macintosh de doorbraak van desktop computer mét grafische interface lanceerde. De Replicator 2 brengt desktop manufacturing binnen ieders bereik, volgens de makers is de installatie niet moeilijker dan die van een gewone printer. Chris Anderson mag je gerust een believer noemen. Hij is de auteur van de bestseller ‘The Long Tail: Why the Future of Business Is Selling Less of More’. Zijn nieuwe boek â’Makers: The New Industrial Revolution’ verschijnt in oktober 2012.

Goedkoper en preciezer

De trend van consument-vriendelijke 3D-printers valt alvast niet te ontkennen, zo komen er momenteel heel wat goedkope 3D-printers op de markt. Eén bijzonder toestel dat hoogwaardige fabricage naar de huiskamer brengt is de ‘Form 1′ van Formlabs. Het is een machine die objecten maakt met behulp van stereolithografie. Opmerkelijk aan dit toestel is dat je er met een precisie van 0,025 millimeter objecten op kan produceren, terwijl de prijs van het apparaat rond de 2.000 euro zal schommelen, wat in verhouding vrij laag is.

Intussen wordt duidelijk naar de gewone consument gelonkt. Makerbot startte recent met het openen van winkels om hun 3D-printers en bijhorende materialen te slijten. Terwijl het Nederlandse warenhuis De Bijenkorf al voor het tweede jaar op rij een 3D-printer in de etalage plaatst.

Speelgoed krijgt nieuwe dimensie

Voor beginners leent 3D-printen zich nog het makkelijkst tot het  maken van gadgets en speelgoed. Zo kan je je zoon of dochter een huis laten tekenen, de prent in 3D-renderen, online opladen bij i.materialise en op maat laten produceren. Disney is dat ook niet ontgaan. Het Amerikaanse bedrijf onderzoekt de mogelijkheden om elektronische  speelfiguurtjes in één keer te fabriceren, met behulp van geavanceerde optische technieken. Maar 3D-printen kan de speelgoed-fanaten ook bevrijden, zo wordt het eindelijk mogelijk om Lego en Meccano-stukken met elkaar te verbinden.

Spullen herstellen

3D-printen is ook uitermate geschikt om spullen te herstellen. Wanneer de knop van de koffiezet of de afstandsbediening stuk is, kan je in principe een nieuw stukje printen. Op die manier kunnen spullen langer in gebruik worden gehouden. Ondanks de duidelijke voordelen, reageren producenten niet altijd even enthousiast. Hoe moet het ook met de verzekering als je zelf aan een elektrisch toestel hebt gemorreld. Eén producent van synthesizers ligt daar blijkbaar niet van wakker en laat gebruikers toe zelf vervangstukken en accessoires te printen. Dat bedrijf, genaamd Teenage Engineering, stelt gratis digitale 3D-modellen ter beschikking van haar klanten via de digitale marktplaats Shapeways.

Op mensenmaat

Enkele belangrijke toepassingen van 3D-printen en aanverwante technieken hebben te maken met het menselijke lichaam. Zo haalde het bedrijf Layerwise de internationale pers met de fabricage van een implant-kaakbeen en staat Melotte bekend voor de productie van medische implantaten voor het gebit. Eén van de pakkendste verhalen is dat van Emma. De tweejarige Emma kon haar armen niet gecontroleerd bewegen door een zeldzame aandoening. Vorsers van een ziekenhuis in Delaware vonden de oplossing met het printen van een harnas (ook “exoskeleton”), gemaakt van lichte kunststof. Het harnas is modulair opgebouwd en groeit mee met het kind. Is een stukje kapot of beschadigd, wordt in geen tijd een nieuw geprint. Deze protheses zijn op dit ogenblik de krachtigste toepassingen van 3D-printing. Maar ook dieren in nesten worden geholpen, zo kreeg een beschermde Amerikaanse Zeearend een nieuwe snavel. De toepassingen hoeven niet enkel medisch van aard te zijn maar kunnen ook prestatieverhogend zijn, zoals deze olympische spikes illustreren.

Groot, groter, grootst

‘Wat in het klein kan moet ook groot, groter, grootst lukken’, denken sommigen. Zo creëerde de Nederlandse ontwerper Dirk Van Der Kooij de ‘Endless Chair’ op basis van gerecycleerd materiaal van afgedankte koelkasten. Maar daar blijft het niet bij. Sommige ingenieurs dromen ervan hele huizen in één keer te bouwen met reuze-printers. Zo ontwikkelt Enrico Dini een techniek grote stenen constructies te printen. Aan de Britse Loughborough University gebeurt intensief onderzoek naar het printen met beton en mortel. Drie Spaanse architectuurstudenten hebben een apparaat ontwikkeld dat zandsculpturen maakt. Tenslotte is er nog ‘Contour crafting‘, een theoretisch bouwconcept van professor Behrokh Khoshnevis van de University of Southern California voor de snelbouw van huizen. Met het systeem dat hij ontwikkelt, worden fundamenten, muren, loodgieterij en elektriciteit in één ruk aangelegd met behulp van een huizenhoge 3D-printer.

Verre toekomst en donkere kantjes

De toekomstige toepassingen van direct manufacturing zijn zo mogelijk nog spectaculairder. Zo wil Airbus vliegtuigen uit de 3D-printer laten rollen. Wie dat moeilijk kan geloven … wat te denken van het drukken van biefstuk, leer, bloedvaten en organen? Wat er ook van zij, het is waarschijnlijk om ook oog te hebben voor de donkere kantje van deze snel ontwikkelende technologieën. Zo zijn er enkele Amerikanen die een open source vuurwapen via internet beschikbaar willen maken, zodat iedereen er thuis eentje kan maken.

Het bericht Een 3D-printer in elke huiskamer? verscheen eerst op Plan C.