Op maandag 19 oktober maken Plan C en partners de drie winnaars van de Additive Design Challenge bekend op 3DP Europe, een internationale vakbeurs voor de 3D-print industrie. De drie laureaten krijgen de kans om hun product tijdens de parallelle conferentie te ‘pitchen’ voor een publiek van 3D-professionals en geldschieters. Ook houdt Plan C een stand waar je de zeven beste concepten met eigen ogen kan ontdekken.

Met meer dan 60 waren ze, de deelnemende teams aan de Additive Design Challenge. Met een stapsgewijs coaching- en selectietraject werden de beste concepten gekozen, bijgeschaafd en versterkt. De jury koos uiteindelijk zeven finalisten. Uit die zeven worden nu de drie eindwinnaars gekozen. Zij krijgen een plaatsje in de spotlights op de 3DP Conferentie op 19 oktober.

We stellen de komende weken de zeven finalisten aan je voor op onze site.

3D-printing met positieve impact

De Additive Design Challenge is een wedstrijd die ecodesign en additive manufacturing – 3D-printing in al zijn vormen – met elkaar wil kruisen. Dat het potentieel van additive manufacturing enorm is, wist je wellicht al. We gebruiken de technieken steeds meer voor prototypes, gepersonaliseerde spullen, in de mode, tot zelfs bij het printen van huizen. Maar hoe vaak heb je gezien dat 3D-printing ten volle benut wordt om producten te maken met een positieve impact op mens en planeet? Tot nu toe bleef dat onderbelicht in de 3D-hype. Daar wil deze Challenge verandering in brengen.

Met de Additive Design Challenge dagen we denkers, designers en doeners uit om de kracht van 3D-printen te gebruiken voor een positieve impact op mens en planeet.

Ons denkkader daarbij is de circulaire economie: een economie waarbij afval een ontwerpfout is. Of hoe we van de volgende industriële revolutie een circulaire industriële revolutie kunnen maken. De ontwerpen moeten bovendien passen in een volhoudbaar business model. Daarom gaat deze wedstrijd breder dan louter het creëren van nieuwe producten. We vragen de deelnemer om in hun ontwerp na te denken over de context waarin het product/dienst/systeem gebruikt wordt: productie, distributie, verkoop, terugname, hergebruik…

Meer info over de voorstelling van de winnaars vind je op de website van 3DP Europe. Meer info over de Challenge vind je hier.

Het bericht 19 oktober: Bekendmaking winnaars Additive Design Challenge verscheen eerst op Plan C.

Les ReBelles d’Anvers biedt komend voorjaar als eerste Vlaamse kledingbibliotheek weerwerk tegen het idee dat kleren wegwerpartikelen zijn. De start-up, geïnspireerd door Plan C, zal een online en offline fashion library aanbieden met (voornamelijk) Belgische Mode.

Veerle Spaepen (Plan C en mede-oprichter Les ReBelles): “Wij willen met deze formule rebelleren tegen de fast fashion industrie. We zien een bewustwording ontstaan binnen de modesector. Duurzame labels komen op en steeds meer ontwerpers raken de huidige gang van zaken beu. Tegelijk horen we ook een oproep aan de consument om meer bewust te consumeren. Maar, iets dat lokaal en handmatig gemaakt wordt, komt wel met een prijskaartje, en net dààr zit de innovatie bij Les ReBelles. Door gebruik te maken van een uitleensysteem, hoeven onze klanten niet diep in de buidel te tasten om een goed stuk te kunnen dragen.”

“Wij willen met deze formule rebelleren tegen de fast fashion industrie.”
– Veerle Spaepen

Emelie Vervecken (mede-oprichter): “Omdat we weten dat het in de aard van het beestje zit om te variëren, willen we het onze klanten mogelijk maken om een stuk te huren, en terug te brengen wanneer ze er klaar mee zijn. Kleren leasen of lenen is duurzamer dan kleren kopen.” En de consument is er klaar voor, volgens Emelie: “Mensen vinden iets echt bezitten niet meer zo belangrijk. Denk maar aan het succes van streaming of autodelen.”

Pop-up

De eerste pop-up winkel van Les ReBelles opent in de lente van 2016. Met een abonnement kan je tot 3 stuks per keer uitlenen voor een aantal dagen. Je kan ook kiezen voor een beurtenkaart.

Om de modelabels niet te beconcurreren, zal Les ReBelles d’Anvers alleen collecties van vorige seizoenen aanbieden. De kledingbib kan de modelabels zo een duurzaam alternatief bieden voor hun overschotten.

Inspired by Plan C

Het idee voor Les ReBelles d’Anvers is ontstaan vanuit een samenwerking tussen Plan C, StadsLab2050 en Flanders Fashion Institute en wordt opgenomen en ondersteund binnen het Fashion Flows project rond circulaire mode. Les ReBelles d’Anvers is ook opgenomen in het KBC start-it programma, en krijgt binnen dat traject coaching.

Meer info:

• http://www.lesrebellesdanvers.be
• https://www.facebook.com/lesrebellesdanvers

In de pers:

• Les Rebelles d’Anvers rebelleren tegen het weggooien van kleding (De Standaard)
• Lease eens een nieuwe look (De Standaard)
• Wordt verwacht: een kledingbibliotheek in Antwerpen (De Standaard)
• In deze bibliotheek leen je kleren in plaats van boeken (HLN)

Het bericht Circulaire hotspot gespot: Les ReBelles d’Anvers verscheen eerst op Plan C.

Verplichte info over herstelbaarheid

De Franse regering wil komaf maken met de massale dumping van elektrische apparaten die eigenlijk nog perfect te herstellen zijn. Consumenten en herstellers moeten weer meer grip krijgen op hun apparaten.

De regering besliste daarom, met ingang van 1 maart 2015, dat de consument voortaan geïnformeerd moet worden over de ‘herstelbaarheid’ van toestellen. Concreet moeten fabrikanten – en op hun beurt de verkopers – ‘op elk commercieel document’ meedelen hoe lang je bij de fabrikant terecht kan voor originele wisselstukken. Zo kan je ook met die factor rekening houden bij je aankoop.

Fabrikanten en verkopers moeten ‘op elk commercieel document’ meedelen hoe lang je bij de fabrikant terecht kan voor originele wisselstukken.

Om herstel- en hergebruikkanalen te bevorderen, mogen fabrikanten bovendien ook niet treuzelen: ze moeten de gevraagde wisselstukken binnen de twee maanden leveren.

Sommige producenten maken alvast van de nood een deugd en profileren zich extra met hun wisselstukkengarantie. Herstelbaarheid als reclame, dus.

Harde aanpak geplande veroudering

Bovenop deze maatregelen buigt het Franse parlement zich momenteel over een ‘Wet betreffende de energietransitie’. Die wet bevat onder andere een luik over de circulaire economie. Eén van de bepalingen viseert geplande veroudering. Wie aan geplande veroudering doet, zou gestraft kunnen worden met een gevangenisstraf tot twee jaar en een geldboete die kan oplopen tot 10% van de jaarlijkse omzet.

Het wetsontwerp definieert geplande veroudering als volgt (eigen vertaling):

“Geplande veroudering omvat het geheel van technieken waarmee een aanbieder, voornamelijk via het ontwerp van het product, doelbewust de levensduur of de potentiële gebruiksduur van dat product verkort, zodat deze sneller vervangen moet worden.

Deze technieken kunnen omvatten: de vrijwillige invoering van een onvolmaaktheid, een breekbaarheid, een geprogrammeerde of te vroege stop, een technische beperking, een onmogelijkheid om te herstellen, in de zin dat het apparaat niet demonteerbaar is of dat er geen essentiële vervangstukken beschikbaar zijn, of door een incompatibiliteit.”

Deze ruime definitie zal, als hij de parlementaire molen overleeft, ongetwijfeld stof doen opwaaien op het terrein. Vooral het al dan niet doelbewust inbouwen van een veroudering en de bewijslast hiervan wordt een vette kluif voor rechters en advocaten.

Bronnen:

• Ministerie van Economie: Une meilleure information sur la durée de disponibilité des pièces détachées
• Ministerie van Economie: Consommation responsable – Pieces Détachées
• Nextinpact: Délit d’obsolescence programmée: la copie du Sénat revue à l’Assemblée nationale

Interessant:

• Milieu-agentschap ADEME: Perceptions et pratiques des Français en matière de réparation des produits

Het bericht Frankrijk bindt strijd aan tegen wegwerp-apparaten verscheen eerst op Plan C.

Velen praten erover, het Nederlandse Bundles doet het: producten aanbieden als een dienst. Bundles biedt wasmachines aan, waarbij je betaalt per wasbeurt. Het bedrijf heeft inmiddels 100 toestellen draaien en staat klaar voor een groeispurt. Een interview met oprichter Marcel Peters.

Het concept van Bundles is eenvoudig: je kiest een pakket (Bundle) op maat van je gezin, Bundles plaatst een state of the art Miele-toestel bij je thuis, koppelt het toestel aan het internet en je betaalt voortaan per wasbeurt. Door een slimme opvolging, met onder andere een app, helpt Bundles je waskosten te drukken. En die opvolging doet ertoe, want water, energie en wasmiddel zijn immers goed voor twee derden van de waskosten.

Je krijgt dus een toptoestel in huis, bespaart op energie, water en wasmiddel en hoeft je geen zorgen te maken over efficiëntie, plaatsing, reparaties of vervanging. Bundles heeft inmiddels 100 wasmachines draaien en zamelt momenteel geld in voor nog eens 300 extra toestellen via www.geldvoorelkaar.nl.

Oprichter Marcel Peters: “Inmiddels heb ik 100 klanten die het een mooi concept vinden. Het gaat de goede kant op. Maar waar we nu tegenaan lopen is de financiering. Voor een startend bedrijf is het niet gemakkelijk om financiering te vinden. We hebben weinig eigen vermogen en ook de toekomstige kasstromen heb ik nog niet bewezen. Blijven de klanten betalen? Hoeveel gaan er opzeggen? Wat krijg ik nog van waarde voor apparaten die terugkomen?…

Gelukkig zijn er een hoop partijen die willen meedenken. Miele, bijvoorbeeld, vind dat dit de toekomst is en is bereid mee te investeren. Banken zien ook dat dit een nieuwe financieringsmarkt wordt, maar die zijn op zoek naar partijen die meer zekerheid kunnen bieden.”

Het feit dat Miele jullie steunt, kan wellicht helpen om geldschieters te vinden?

“Inderdaad, alleen al voor de crowdfunding die we doen, is de steun van Miele welkom. We hebben de eerste 100 apparaten vorig jaar met crowdfunding gefinancierd. Maar toen was Bundles nog nieuw en hadden we net investeringen van Miele en Stichting DOEN binnen. We kregen dus snel het vertrouwen van de ‘crowd’ en hebben zo in vier dagen tijd een lening van 110.000 euro voor 100 apparaten binnengehaald.”

“We hebben in vier dagen tijd via crowdfunding een lening van 110.000 euro voor 100 apparaten binnengehaald.”

“Het wegzetten van die apparaten bij 100 klanten ging snel. Dan moesten we snel weer door naar een nieuwe crowdfunding. Die huidige campagne, voor 300.000 euro, loopt anders dan de vorige. We bieden een lening aan met 7,7% rendement. Maar de mensen zien dat het een hele grote stap is voor het bedrijf. Ze vragen zich af: ‘Kan het bedrijf dat aan?’ Ze zien niet direct wie er allemaal achter het bedrijf zitten en vooral de partners maken dat we heel snel kunnen schakelen“.

Is dat rendement van 7,7% gegarandeerd?

“Gegarandeerd in de zin dat de kasstromen in eerste instantie naar de afbetaling van leningen uit de crowdfunding gaan. Een tweede zekerheid is de onderliggende waarde van de apparaten en een derde zekerheid is de hoofdelijke aansprakelijkheid van mezelf als ondernemer. Ik sta persoonlijk borg voor de afbetalingen. Dat toont mijn engagement om dit als ondernemer waar te maken.”

Je gaat er dus echt voor.

“It’s the only way. Die enorme afvalberg van apparaten inspireerde me. Het is tijd om dat te veranderen. Ik heb lang voor een groot bedrijf gewerkt en dan merk je hoe moeilijk het is om over te stappen van pakweg fossiele energie naar duurzame energie. Vanuit de cultuur van zo’n grote bedrijven gaat de verandering niet komen. Je moet het echt vanuit een jonge onderneming gaan drijven. Dus zei ik: ik neem ontslag en ik ga het zelf doen.”

“Vanuit de cultuur van grote bedrijven gaat de verandering niet komen. Je moet het echt vanuit een jonge onderneming gaan drijven.”

Klanten vinden is blijkbaar niet het grootste probleem? Het zit ‘m in de financiering?

“Inderdaad. Het leek aanvankelijk omgekeerd te zijn. Op het moment dat je je doelgroepen kent en weet hoe en waar je ze moet aanspreken, is klanten vinden wel te doen. Tevreden klanten maken ook mond-aan-mondreclame, want het verhaal staat echt sterk. Maar naarmate je makkelijker klanten werft, hoe moeilijker het wordt om de zaak te financieren. In mijn ogen is het financieringsprobleem nu al groter dan het klantenprobleem. Volgend jaar is dat wellicht weer anders, het is een continue balans tussen vertrouwen kweken bij klanten en bij financiers.”

Wie zijn je klanten? Ik ga ervan uit dat dat voorlopers zijn?

“Het is vrij divers. We onderscheiden grofweg drie groepen. Ten eerste heb je de voorlopers. Zij hebben een hekel aan reparaties en/of willen graag het laatste en het nieuwste in huis, en het moet ook duurzaam zijn. De tweede groep zijn mensen die maar tijdelijk iets nodig hebben: expats, studentenhuizen, jonge mensen die tijdelijk ergens wonen. Die ‘flexmarkt’ bereiken we bijvoorbeeld via huurmakelaars: ze kunnen samen met de woning ook flexibele apparaten aanbieden. De derde groep zijn mensen met een beperkt budget. Zij willen volledig grip hebben op hun kosten en doen liever kleine gespreide betalingen dan een grote aankoop.”

Het Bundles-concept is erg afhankelijk van stipte betalingen. Hoe ga je om met het risico van wanbetalingen?

“In Nederland kan je redelijk waterdichte kredietchecks doen van je klanten. Daarnaast controleren we ook bij de klant thuis of alles in orde is. En last but not least hebben we iedere maand contact met onze klanten. Eén klant op twee bellen we op voor een persoonlijk gesprek. Zo creëer je een wederzijdse persoonlijke vertrouwensband. Dat maakt frauderen minder evident. En het pakt goed uit. De klanten zijn tevreden en denken met ons mee.”

“We creëeren een wederzijdse persoonlijke vertrouwensband met onze klanten. Dat maakt frauderen minder evident.”

Hoe zit het met het financieel plaatje voor de klant? Is hij goedkoper af met Bundles?

“Op dit moment moet ik klanten vinden die niet puur voor de prijs kopen, maar die geloven in het concept en de niet-tastbare waarde ervan appreciëren. We hebben wel wat referentiecases, maar we communiceren op dit moment niet over vergelijkingen. Maar als je de case nu zou uitrekenen met de koop van hetzelfde Miele-toestel met dezelfde service en zekerheden, ben je ongeveer na 6,5 jaar quitte. Bij ‘koop’ is de wasmachine dan van jou, bij Bundles blijft hij van Bundles. Met een standaardtoestel is dat 4 à 5 jaar. Het probleem is echter, dat als je ze niet goed gebruikt (te veel wasmiddel, bijvoorbeeld) ze sneller kapot gaan. De impact van gebruikersgedrag is in deze case zo hoog dat het gevaarlijk is om te gaan vergelijken.”

Dus je claimt niet goedkoper te zijn. Jullie profileren zich vooral met flexibiliteit, ontzorging…

“Ja, en tegelijk hebben we de ambitie om er met de community voor te zorgen dat we wél de goedkoopste zijn. Want we zijn ons ervan bewust dat een duurzaam economisch model enkel werkt als het ook economisch ís. Dan pas krijg je de massa mee. Maar om tot dat punt te komen, moeten we nu maximaal profiteren van de andere voordelen dan de prijs.”

En hoe groter het volume wordt, hoe goedkoper je het kan aanbieden door de schaalvoordelen en dan ben je vertrokken natuurlijk…

“Ja en het mooie aan deze case is dat het vrij snel kan gaan. Als ik aan 3.000 toestellen per jaar zit, gaat Miele een uniek Bundles-apparaat bouwen. Met onze uitleestechnologie erin en enkel de functionaliteiten die je nodig hebt in combinatie met de Bundles-app. Zo gaat de hardware-investering flink naar beneden. Hetzelfde geldt voor de financiering: als ik een financier of een ‘crowd’ vind die een 10-jaren obligatie wil afsluiten, dan gaan mijn financieringskosten ook met 25% dalen. Dus de prijs van 1 euro per wasje kan snel dalen naar 50-60 cent. De vergelijking met de aankoop van een wasmachine wordt dan wel heel interessant.”

“Als ik aan 3.000 toestellen per jaar zit, gaat Miele een uniek Bundles-apparaat bouwen.”

Wordt de Bundles-machine van Miele dan ook een robuustere machine die langer meegaat?

“Een Miele gaat standaard 5.000 wasjes mee. Een gemiddeld gezin wast 250 keer per jaar, dus gaat een Miele wel 20 jaar mee. Maar over 20 jaar zijn er zoveel innovaties die energie, water en wasmiddel besparen dat je eigenlijk niet wil dat zo’n machine zo lang blijft draaien. De aandacht van Miele zou moeten liggen op maximaal hergebruik van de materialen van de machine, niet zozeer op de verlenging van levensduur van het geheel. Innovaties zouden goed moeten zijn voor pakweg 10% van de machine. 90% kan je hergebruiken na toevoeging van een nieuwe 10% om het apparaat weer state of the art te maken. Je verlengt dus de levensduur van de componenten, niet van het apparaat zelf.

“De aandacht van Miele zou moeten liggen op maximaal hergebruik van de materialen van de machine, niet zozeer op de verlenging van levensduur van het geheel.”

We laten de machines ook doorheen de tijd delen door verschillende gebruikers om er het maximum uit te halen. Ik zet de machine bijvoorbeeld eerst bij Henk en Toos, een koppel 70-ers die 15 keer per maand wassen en na twee, drie jaar haal ik het apparaat daar weg en zet ik het bij een kinderdagverblijf dat 90 keer per maand wast. Dan hebben alle apparaten binnen de acht tot tien jaar 5.000 keer schone was geproduceerd. En hebben we de materialen in die apparaten twee keer zo productief ingezet dan wanneer je ze niet zou delen.”

Je beste bondgenoot is de tijd: naarmate de jaren verstrijken, bewijs je dat het concept werkt, worden de voordelen voor de klanten zichtbaar en bewijs je het rendement voor de financiers?

“Ja, alleen heb ik zelf geen geduld. Ik hou van actie, groei. Je moet door kunnen gaan. Het product dat er nu staat is ook niet het product dat er in de toekomst zal staan. Nu moeten we even bewijzen dat het concept de nodige tractie kan genereren en dan kunnen we gaan doorontwikkelen. En daar heb ik geen geduld mee: ik wil laten zien dat het product en de service nog beter kan.

Er zijn zoveel circulaire concepten die even veel PR halen, en dat is mooi, maar als het niet in de huishoudens van de mensen zichtbaar en voelbaar is, als de mensen niet zien dat het werkt, dan verlies je de animo en het geloof. Dus tijd is een vijand en een bondgenoot tegelijk.”

“Er zijn zoveel circulaire concepten die even veel PR halen, en dat is mooi, maar als het niet in de huishoudens van de mensen zichtbaar en voelbaar is, dan verlies je de animo en het geloof.”

Wanneer komen jullie naar België?

“Snel, we zijn met Procter & Gamble een klantonderzoek aan het opzetten. We bekijken of hun marketingkanalen ons een springplank kunnen bieden naar het buitenland. Het product is eigenlijk klaar voor de Belgische markt. Het komt eraan.”
www.bundles.nl

Het bericht Circulaire hotspot gespot: Bundles verscheen eerst op Plan C.

The LEGO Group investeert 1 miljard Deense Kronen (135 miljoen euro) en werft 100 specialisten aan om een duurzaam alternatief materiaal te vinden voor haar blokjes.

Tegen 2030 wil LEGO, de grootste speelgoedfabrikant ter wereld, het plastic in haar producten vervangen door duurzame alternatieven. Daarvoor richt het bedrijf een LEGO Sustainable Materials Centre op in Denemarken. Het centrum zal alle bestaande afdelingen en medewerkers die aan alternatieve materialen werken, bundelen en daarnaast 100 nieuwe experten aantrekken. De structuur en organisatie van het centrum worden dit en volgend jaar uitgewerkt.

Sinds 1963 worden Legoblokjes gemaakt van een sterk, veerkrachtig plastic, genaamd acrylonitril-butadieen-styreen (ABS). Lego gebruikt er jaarlijks meer dan 6.000 ton van. Die grondstof vervangen door een alternatief, kan een groot effect hebben op de koolstof-voetafdruk van LEGO. 90% van de voetafdruk van het bedrijf is immers afkomstig van de ontginning en raffinage van ruwe grondstoffen en de distributie van het speelgoed.

90% van de voetafdruk van LEGO is afkomstig van de ontginning en raffinage van ruwe grondstoffen en de distributie van het speelgoed.

Lego geeft zelf aan dat een ‘duurzaam materiaal’ een veelzijdig begrip is: CEO Jørgen Vig Knudstorp: “Er is geen gedeelde definitie van een ‘duurzaam materiaal. Verschillende factoren beïnvloeden de ecologische duurzaamheid van een materiaal – de samenstelling van het materiaal, hoe het gewonnen wordt en wat ermee gebeurt aan het einde van zijn leven. Wanneer we nieuwe materialen zoeken, moeten al deze factoren in rekening worden gebracht.”

Bronnen:

• TIME
• NBC News
• LEGO

Het bericht LEGO investeert miljoenen in zoektocht naar duurzame blokjes verscheen eerst op Plan C.

Ook de financiële wereld ontdekt de circulaire economie. ING onderzocht in een nieuwe studie welke rol financiële instellingen heel concreet kunnen spelen om circulaire business modellen zuurstof te geven. We distilleerden zes problemen en zes oplossingen uit het rapport.

Zes problemen, zes oplossingen

Mogelijke financieringsbronnen zijn:

• De bank: voor stabiele ondernemingen. Met klassieke leningen, leasing, of meer geavanceerde formules zoals het voorschieten van facturen (factoring en supply chain financing).
• Kapitaalmarkten: voor gevestigde ondernemingen die de schaal en vereisten aankunnen.
• Fondsen en impact investeerders: niet-commerciële financiering voor pilootprojecten.
• Venturekapitaal: voor startups die snel zullen renderen.
• ‘Quasi-banken’: bedrijven als Google, Amazon en Apple bouwen nieuwe financiële oplossingen uit.
• Crowdfunding: voor projecten met een sterke band met de (lokale) gemeenschap.

Met pay per use-modellen wordt waarde gecreëerd door het voortzetten van een contract in plaats van met een eenmalige verkoopswaarde. De cash flows uit het contract worden dus belangrijker dan de waarde van het onderliggende product (de verlichtingsinstallatie, de wasmachine…). Omdat de terugbetaling gespreid is in de tijd, loopt de bank echter een risico. Daarom is een zorgvuldige planning van de cash flow belangrijk. Met bijvoorbeeld hogere tarieven aan het begin van de looptijd van een contract met de eindklant.

Door het juridische principe van incorporatie worden roerende goederen die je duurzaam in een gebouw plaatst, automatisch onroerend en deel van het gebouw én eigendom van de gebouw-eigenaar. Dat kan problemen geven als je eigenaar wil blijven van bijvoorbeeld de verlichting of de klimaatinstallatie en deze via leasing wil aanbieden. Goede contracten tussen alle partijen kunnen dit uitklaren. Zorg daarnaast voor een goede track en trace van je goederen (sensoren, Internet of Things) en vertaal de risico’s in een passend rendement.

De gespreide betalingen van een pay per use of leasing-formule zijn aantrekkelijk voor klanten met minder of onzekere middelen. Bij een faillissement van de eindklant heeft de aanbieder en de financier echter weinig in handen. Daarom bouw je best zekerheid in met een waarborg, een risicopremie, een gedifferentieerde portefeuille van klanten, een ‘rode knop’ die de installatie afsluit…

Zoek of creëer een goede tweedehandsmarkt voor je product. De markt moet voldoende groot en transparant zijn, met relatief stabiele prijzen. Werk ook terugnamekanalen uit voor gebruikte goederen. Verbeter je product, zodat het aan het einde van zijn leven nog maximaal waarde kan creëren door upgrades, herstelbaarheid, modulariteit… Zo overtuig je bankiers rekening te houden met de restwaarde van je product.

Om de handel tussen afnemers en leveranciers te oliën, spelen banken vaak een rol als voorschieter van facturen (factoring). Zo worden de facturen van de leverancier sneller betaald en heeft iedereen in de keten meer ademruimte. Die factoring kan uitgebreid worden in de hele keten en zo de kapitaalnoden van een circulaire aanpak lenigen.

Lees ook onze Econotalks-aflevering over de financiering van circulaire business modellen. Daarin laten we bankiers, economen en verstrekkers van durfkapitaal aan het woord.

Je vindt het volledige rapport van ING op deze link.

Het bericht Een circulaire onderneming financieren? Zes oplossingen verscheen eerst op Plan C.

Onze collega Veerle trok naar het Londen Resource event, en nam van de gelegenheid gebruik om in London City enkele vooruitstrevende initiatieven op het vlak van circulaire mode te bezoeken. Haar verslag.

Soms zeggen we in het Fashion Flows-team wel eens lacherig (lichtjes jaloers) dat het Verenigd Koninkrijk een stap verder staat op het gebied van circulaire mode dan wij. En ja, when in London, wordt het duidelijk dat fijne initiatieven er ook effectief voet aan de grond krijgen. Een staalkaart met vijf initiatieven die aantonen dat circulair mode een haalbare kaart is.

1. Leren: Centre for Sustainable Fashion

Daar begint het al; in Londen bestaat er zoiets als een volbloed Centre for Sustainable Fashion, een onderzoekscentrum gekoppeld aan de University of Arts. Het Centre werd in 2007 opgericht en heeft ondertussen een mooie staat van dienst. In 2008 was de eerste Master Fashion and the Environment een feit; een masterprogramma dat specifiek gericht is op het snijvlak van mode en duurzaamheid. Deze Master werd ontwikkeld door Dilys Williams, één van de leading ladies in de wereld van duurzaam mode-ontwerp, en onze gastspreker voor het Fashion Flows event van 30 maart. Ondertussen werd in dezelfde schoot ook het masterprogramma MA Materials Futures geboren, en krijgen tentoonstellingen als ‘voice for change’ een duidelijke en zichtbare plek binnen de Universiteit.

2. Ontwerpen: design als drijvende kracht

Dat zo’n opleidingen invloed hebben, merk ik algauw als ik University of Arts-alumna Zuzana Gombosova spreek, een designer die disruptief te werk durft gaan. Zo experimenteert ze onder andere met maakprocessen en gaat ze op zoek naar mogelijkheden om stoffen te laten ‘groeien’ (bacteriële cellulose). Ze heeft een sterke visie op de rol van design in de veranderende modewereld.

“Vaak richten designers zich op één aspect, en hebben ze geen zicht op de volledige keten van een kledingstuk. Idealiter zou je toch kennis moeten hebben van alle stappen in het proces, zoals bijvoorbeeld de recycleerbaarheid van bepaalde materialen.”

“Design is key”. Zuzana gelooft sterk in de kracht van mode om verandering te veroorzaken. “Mode zorgt voor volgers, een goed design maakt dat consumenten een stuk gaan kopen en dragen. Daarom is het zo belangrijk om daar aandacht aan te schenken bij duurzame mode.” Volgens haar staat het onderwijs in Londen al ver op het vlak van duurzaamheid en heeft het daarbij zeker oog voor de problematiek rond productie en grondstoffen. Maar daarnaast ondervindt ze wel dat studenten nog onvoldoende zicht hebben op het volledige systeem. “Vaak richten designers zich op één aspect, en hebben ze geen zicht op de volledige keten van een kledingstuk. Idealiter zou je toch kennis moeten hebben van alle stappen in het proces, zoals bijvoorbeeld de recycleerbaarheid van bepaalde materialen. Dat systeemdenken zou moeten geïntegreerd worden, maar je ziet dat scholen erg graag focussen op expertise.” Maar, vult ze aan: “you know: we’re taking small steps, and small steps are good. Change is huge.”

3. Het nieuwe maken: Knyttan

Na de schoolbanken is het tijd om een kleine startende ondernemer te gaan bezoeken. Knyttan is een intrigerend experiment. Hun missie: de klant betrekken in het maakproces van een kledingstuk. “Mode is een uiting van individualisme; hoe kunnen we het dan toelaten dat anderen (designers) keuzes voor ons maken?” We zien deze trend steeds vaker voorkomen: de grens tussen koper en maker vervaagt, en waar je vroeger een anoniem product kocht, hangt er nu een hele beleving aan vast.

In plaats van een trui uit de etalage te kiezen, kies je een ontwerp, dat ter plekke kan geweven worden.

Bij Knyttan is dat niet anders. In plaats van een trui uit de etalage te kiezen, kies je een ontwerp, dat ter plekke kan geweven worden. Hiervoor gebruiken ze een ‘gehackt’ digitaal weefgetouw. In plaats van de gebruikelijke massaproductie, kunnen ze er één stuk mee weven. Wat de toekomst deze sympathieke systeemhackers brengt, is niet duidelijk. Vandaag is het aanbod nog beperkt tot eenvoudige modellen zoals truien, sjaals en laptophoezen, en zorgt deze arbeidsintensieve methode voor een hoog prijskaartje.

4. Oog voor grondstoffen: From Somewhere

From Somewhere is een designer label dat werkt met alles wat overblijft; snij-overschotten die ze recht uit de productiehuizen en bij de textielproducenten halen, stocks, afgedankte stoffen… Ze verwerken deze resten tot nieuwe, modieuze kledingstukken. Het label ligt ook aan de basis van het concept Reclaim to Wear, dat ondertussen wereldberoemd is geworden door hun succesvolle samenwerkingen met Top Shop.

5. Einde-leven: Worn Again

Worn Again is inmiddels een gevestigde waarde. Ze zijn sterk aanwezig in het debat over het sluiten van kringlopen. Worn Again gelooft dat er dringend betaalbare alternatieven moeten komen voor de gangbare virgin materials (nieuw gewonnen grondstoffen) en zet daarom in op chemische recycling van kleding. De technologie van Worn Again is de eerste in zijn soort die in staat blijkt om polyester en katoen te scheiden uit kleding. Eens de materialen gescheiden zijn, zijn ze in staat om de polyester en de katoen-cellulose om te vormen naar nieuw garen.

“You know: we’re taking small steps, and small steps are good. Change is huge.”

Zal het iets opleveren? Technologie kan circulaire mode alvast een duw in de rug geven. Nu kunnen gerecycleerde materialen vaak niet op tegen de prijs en kwaliteit van virgin materials. “Maar we geraken er wel,” gelooft Cyndi Rhoades van Worn Again, “Indien de industrie deze experimenten optilt en de mogelijkheden van recyclage op een hoger niveau brengt.” En kijk: niet lang daarna kondigde Worn Again aan dat ze in zee gaan met H&M en Kering (PUMA) om de testen en technologie op te volgen. Een effectieve oplossing voor het circulair maken van kleding, in the making?

Het bericht Vijf stappen in de richting van een circulaire mode verscheen eerst op Plan C.

Plan C zoekt voor deze zomer een innovation scout met journalistieke feeling om (blog)reportages te maken over innovatieve bedrijven in de circulaire economie.

De circulaire economie biedt een alternatief voor de lineaire economie. Take, make and dump maakt er plaats voor hergebruik, herstel en gebruik boven bezit. Deze nieuwe manier van zaken doen, bestaat al in de praktijk. Ook in Vlaanderen, maar vaak onder de radar. Plan C wil bedrijven die de circulaire economie toepassen daarom in beeld brengen.

Daarvoor hebben we een innovation scout nodig. Onze innovation scout spoort mee met ons interessante bedrijven op, contacteert ze, bezoekt ze en maakt een korte reportage in woord en beeld. Het resultaat publiceren we in onze case-databank en als blogartikel.

De stage is onbezoldigd.

De ideale innovation scout:

• heeft een vlotte pen en kan interviews afnemen;
• heeft zin om zich te verdiepen in de circulaire economie;
• kan mensen aanspreken en warm maken om tijd vrij te maken;
• kan Plan C professioneel vertegenwoordigen bij bedrijven;
• kan met een fototoestel overweg.

Wat wij je te bieden hebben

• werkervaring in een fijn en dynamisch – ja, het d-woord, maar we menen het echt – team;
• inzicht in de principes van duurzame business modellen in de circulaire economie;
• boeiende cases om over te schrijven;
• een flexibele en on the road stage;
• een co-stagiair (een tweede innovation scout) om mee te pingpongen (figuurlijk dan);
• begeleiding door twee van onze collega’s (communicatie- en programmamanager);
• vergoeding voor kosten en verplaatsingen.

Periode en duur

• augustus-september 2015 (flexibel);
• drie werkdagen per week, in overleg te bepalen wanneer en hoe je ze invult. Of werk je liever een aantal weken voltijds? Laat het ons weten.

Meer over Plan C

Plan C is het Vlaamse transitienetwerk voor duurzaam materialenbeheer. Individuen, bedrijven, consumenten, overheidsinstanties, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties werken er samen aan een economie en maatschappij die op een duurzame, circulaire wijze omgaat met haar materialen.
www.plan-c.eu

Inschrijven

De deadline voor kandidaturen voor deze stageplaats is maandag 20 juli 2015 om 17u. Stuur hiervoor een korte motivatiebrief en C.V. per mail naar Plan C (zie contactgegevens hieronder). Geselecteerde kandidaten nodigen we uit voor een gesprek en een korte schrijfproef.

Plan C vzw
T.a.v. Veerle Spaepen
Stationsstraat 110
2800 Mechelen
info@www.plan-c.eu
www.plan-c.eu
T 015 711 658

Het bericht Zomerstage: reportagemaker circulaire economie (2 plaatsen) verscheen eerst op Plan C.

De recup-baksteen in de maag

Je hebt Rotor vzw, Opalis en Rotor Deconstruction. Hoe zit de vork precies aan de steel?

Lionel Billiet: “Rotor Deconstruction is het logische gevolg van 10 jaar werk van het Brussels collectief Rotor vzw. De onderzoekers en ontwerpers van Rotor bouwen sinds 2005 design- en binneninrichting-installaties met vaak afgedankte bouwmaterialen. Naarmate Rotor echter op grotere schaal begon te werken, drong een aantal vraagstukken zich op: Hoe kan je een stabiele toevoer van hergebruikmateriaal organiseren? Hoe kan je de eigenschappen van dergelijke materialen in bestekken passen? Hoe garandeer je de kwaliteit?… Dat dwong Rotor om hergebruik op een professionele en grote schaal te gaan bekijken.

We voelden dat er te weinig kennis was over de sector van de recuperatiematerialen in de bouw. Daarom zetten we met steun van Leefmilieu Brussels het project Opalis op. Opalis brengt de Belgische beroepsmarkt voor tweedehands bouwmaterialen in kaart. Wij wilden hergebruik toegankelijk maken voor grootschalige projecten en dus lag de focus specifiek op professionele handelaars, die over een depot, een leveringsdienst en een stabiel aanbod beschikken.

“Hergebruik van bouwmaterialen zit in de Belgische cultuur, al van lang voor de ecologische bewustwording.”

We spoorden meer dan 100 bedrijven op en bezochten zelf het merendeel. Het viel ons op hoe groot de sector wel was en dat veel bedrijven al generaties lang meegaan. Het herbruiken van bouwmaterialen zit blijkbaar in de Belgische cultuur ingebakken, en dat sinds lang voor de ecologische bewustwording.

Door het Opalis-project hebben we ingezien dat de bestaande bedrijven vooral gespecialiseerd zijn in relatief oude, vaak rustieke materialen. Kasseien, bakstenen, oude plankenvloeren… Dat terwijl de meeste bouwmaterialen die vandaag vrijkomen recente naoorlogse materialen zijn. Zeker in een stedelijke context als die van Brussel. Die materialen komen bovendien vrij bij grote afbraakprojecten waar de meeste recuperatiehandelaars geen toegang toe hebben.

“We ontdekten een mismatch. Er was nood aan een bedrijf dat zich specialiseerde in de recuperatie van recente bouwmaterialen.”

We ontdekten dus een mismatch. Er was nood aan een bedrijf dat zich zou toeleggen op de recuperatie van recente bouwmaterialen. Toen we daarvoor geen geschikte kandidaat vonden, besloten we het zelf te doen en een spin-off te creëren. En zo ontstond Rotor Deconstruction.”

 Jullie zijn met Rotor Deconstruction vooral actief in en rond Brussel?

Billiet: “Ja, we werken vrij lokaal: we hebben ontmantelingswerven in of rond Brussel en een opslagplaats in Vilvoorde. Af en toe doen we ook een werf elders, zoals in Luik of Amsterdam. Onze materialen worden ook vooral lokaal hergebruikt.”

Wie zijn de eindklanten van recuperatiemateriaal? Zijn er in België veel projecten gebouwd met tweedehandsmateriaal?

Billiet: “Het is nog maar een begin. We worden voornamelijk benaderd door architecten, projectontwikkelaars of particuliere bouwheren die iets specifiek op het oog hebben en in hun project willen laten plaatsen. We hebben ook materialen geleverd aan kleinere organisaties voor hun eigen inrichting, zoals vzw’s, culturele instellingen, advocatenkantoren, of architectenbureaus. Ze vinden bij ons kwaliteitsmateriaal dat aanzienlijk goedkoper is dan het nieuw aangekochte equivalent.”

Demontage als big business

Wat is jullie verdienmodel?

Billiet: “We hebben twee manieren van werken. Enerzijds heb je de demontage in hedendaagse, eerder ‘anonieme’ kantoorgebouwen. Daar documenteren we, maanden op voorhand, alles wat zich in het gebouw bevindt. We gaan dan op zoek naar afnemers voor die materialen in onze contactenlijst. Net voor de sloop ontmantelen we dan, doelgericht, enkel die materialen die verkocht zijn geraakt.

Anderzijds heb je de gebouwen met bijzondere waarde, die toch voor sloop bestemd zijn. Die bevatten soms materialen van uitzonderlijke kwaliteit. In zulke gevallen kiezen we ervoor de materialen in opslag te nemen en later zelf te verkopen. Maar dan moet het de moeite waard zijn, want ontmanteling, transport en stockage kosten allemaal geld.”

Halen jullie enkel opbrengsten uit het materiaal of betalen de eigenaars ook voor jullie diensten?

Billiet: “Dat hangt ervan af. Op sommige werven is de demontageoperatie volledig zelf-gefinancierd: wij krijgen de materialen en in ruil leveren wij een dienst, de ontmanteling. Op andere werven, bijvoorbeeld in strategische samenwerkingen met vastgoedbedrijven waar we het volume gerecupereerde materialen trachten te maximaliseren, vragen we een vergoeding voor het werk dat we leveren, maar die ligt lager dan wat klassieke afbraakbedrijven zouden vragen.”

Zo’n zorgvuldige demontage is arbeidsintensief. Hoe organiseren en betalen jullie dat?

Billiet: “Drie leden van Rotor zijn fulltime bezig met deconstructieprojecten. Als we met een nieuwe werf beginnen, schakelen we tijdelijke medewerkers in, mensen waarmee we vaak samenwerken. Zo kan onze ploeg op een organische manier groeien volgens de noden van het project. We kunnen steeds iedereen uitbetalen voor geleverde diensten. Als het trouwens hier in Belgie lukt, met onze hoge loonkosten, kan het overal ter wereld.”

“Als het  hier in België lukt, met onze hoge loonkosten, kan het overal ter wereld.”

Hoe herkennen jullie welke materialen waardevol zijn? Hebben jullie kunsthistorici of architecten in het team?

Billiet: “In de ploeg hebben we inderdaad een aantal mensen die architectuur en architectuurgeschiedenis hebben gestudeerd. Zij kennen dus de scène. Maar bouwmaterialen interesseren ons allemaal gewoon enorm. We hebben die kennis gaandeweg opgebouwd, uit pure passie. Het is ook erg leuk om op die manier gebouwen te bestuderen. Door het demonteren leer je ook veel over architectuur en hoe gebouwen in elkaar zitten.”

“We hebben onze kennis van bouwmaterialen gaandeweg opgebouwd, uit pure passie.”

Zien afbraakaannemers jullie niet als concurrenten of stoorzenders?

Billiet: “Neen, de materialen die ons interesseren zijn materialen waar zij vaak niets mee kunnen doen. De waarde van een ton koper of aluminium valoriseren is niet moeilijk: je haalt het gewoon uit het gebouw en brengt het naar de schroothandelaar. Om de intrinsieke waarde van een stenen vloer of een vals plafond te behouden en te valoriseren, moet je het correct demonteren en inventariseren, veilig opbergen, de kanalen kennen voor de verkoop, enzovoort. Het is dus een ander verhaal. Ook op de werf zelf werken wij complementair. De samenwerking gebeurt vrij vlot.”

Groeit Rotor Deconstruction als bedrijf?

Billiet: “Ja. In 2013 hadden we twee werven, in 2014 waren dat er vijf. Vorige week alleen al waren we op vier werven tegelijk bezig. Maar we gaan het bedrijf niet exponentieel laten boomen, we willen rustig groeien.”

De logica van het dumpen

Veel kantoorelementen zijn gebouwd voor demontage en hergebruik, maar in de praktijk loopt dat vaak vierkant?

Billiet: “Inderdaad. Het is indrukwekkend om te zien hoeveel interieurmateriaal in kantoorgebouwen ontwikkeld wordt om makkelijk gedemonteerd en verplaatst te worden. Die dingen zijn supergoed bedacht door ingenieurs, maar in de praktijk is demonteerbaarheid enkel een manier om ze sneller weg te kunnen doen.

“In de praktijk is demonteerbaarheid van kantoorelementen enkel een manier om ze sneller weg te kunnen doen.”

Elke tien of vijftien jaar, als er een nieuwe huurder komt, maakt de kantooreigenaar het oppervlak leeg. Het materiaal wordt weliswaar gesorteerd voor recyclage, maar hergebruik gebeurt gewoon niet.

Intuïtief voelt dat vreemd aan, maar er zit een economische logica achter. De eigenaar van het gebouw wil de renovatie zo snel mogelijk laten plaatsvinden. De werf is immers een periode waarin hij geen inkomsten krijgt. Het afbraakbedrijf zelf heeft geen kennis of ervaring met zorgvuldige demontage of het valoriseren van componenten. De fabrikant van de onderdelen bestaat niet meer of is niet geïnteresseerd in de terugname van oude elementen. En de huurder van zijn kant tenslotte, wil ook zijn eigen, nieuwe, touch geven aan het kantoor.”

Wat zijn voor jullie de drempels en de drijfveren voor de groei van hergebruik in de bouw?

Billiet: “De grootste bottleneck voor ons is een logistiek-economisch vraagstuk. De markt voor hergebruikmaterialen zou sterker en georganiseerder moeten zijn. Het klassieke verloop van afbraakprojecten laat ook weinig plaats voor hergebruik. Bij veel architecten en aannemers is er ook een tekort aan ervaring om met tweedehands materiaal te werken.

“Gerecupereerde bouwmaterialen zijn gedelokaliseerde grondstoffen, die vandaag onderbenut zijn.”

We zien nochtans een enorm potentieel. Gerecupereerde bouwmaterialen zijn gedelokaliseerde grondstoffen, die vandaag onderbenut zijn. Er is veel plaats voor nieuwe initiatieven en innovatie. We zien in deze activiteiten ook een potentieel van job-creatie.”

Tot slot: wat is de werf waar jullie het meest trots op zijn?

“Uit de hoofdzetel van Fortis hebben we 200 ton materiaal gered.”

Billiet: “Onze grootste deconstructiewerf tot nu toe vond plaats in de hoofdzetel van de voormalige Generale Bank (nu BNP-Paribas-Fortis) in Brussel. Daar hebben we meer dan 200 ton materiaal ontmanteld. Het waren interieurs uit de jaren ’70, onder meer van de beroemde designer Jules Wabbes. Daar hebben we bijvoorbeeld een indrukwekkend vals plafond gedemonteerd dat nadien in nieuwe bib van Sint-Pieters Woluwe werd geïnstalleerd. Het materiaal is nu in een publieke plaats te bewonderen. Dat is wel leuk.”

Website Rotor vzw
Website Rotor Deconstruction

Het bericht Circulaire hotspot gespot: Rotor Deconstruction verscheen eerst op Plan C.

Wat vooraf ging

Eind januari lanceerden we de Challenge, waarbij we op zoek gaan naar de duurzame meerwaarde van digitale productietechnieken. Bij afsluiting van de inschrijvingen telden we 61 deelnemers en/of teams. De deelnemers kregen met een webinar concrete instructies en verduidelijking over de principes en criteria van de wedstrijd. Eind maart ontvingen we uiteindelijk 37 ideeën voor de Challenge.

Deze 37 deelnemers of teams nodigden we vervolgens uit om deel te nemen aan het eerste deadline-event van de Challenge. Tijdens het event konden de challengers in gesprek gaan met de coaches om hun ideeën te verrijken. We konden ook Neil Gershenfeld strikken voor een vraag- en antwoordgesprek met de deelnemers. Gershenfeld is een expert op het gebied van digitale productie, professor aan het MIT en oprichter van de FabLabs.

Tegen de volgende deadline van 23 april scherpten de resterende 23 deelnemers hun idee verder aan: ze maakten een visuele voorstelling, een eerste aanzet van businessmodel en een eerste ontwerp van een fysiek prototype. De challengers pitchten de resultaten op het deadline event in Technopolis.

Feestelijke finale

Het laatste (feestelijke maar besloten) deadline event zal doorgaan op donderdag 28 mei bij Design Vlaanderen in Brussel. De zeven finalisten stellen er hun uitgewerkt concept voor. Ze presenteren ook welke stappen ze verder ondernemen om gedurende de zomermaanden het product ook echt te gaan maken. In het najaar maken we de drie uiteindelijke laureaten bekend.

Alle info en updates over de Additive Design Challenge vind je terug op: http://challenge.plan-c.eu/updates.php

Het bericht Additive Design Challenge nadert ontknoping verscheen eerst op Plan C.