Het Consultingbureau McKinsey & Company publiceerde onlangs het boek “Resource Revolution. How to capture the biggest business opportunity in a century”. De auteurs van het boek voorspellen een derde industriële revolutie: de grondstoffenrevolutie. De realiteit van stijgende grondstoffenprijzen, verminderende voorraden en de groei van een wereldwijde middenklasse creëert volgens de auteurs ongeziene kansen. Wie het slim aanpakt, en zijn grondstof-productiviteit kan opdrijven, wacht een mooie toekomst.
De kracht van innovatie
De uitdagingen zijn bekend: we moeten op zoek naar nieuwe manieren van zakendoen om het enigszins leefbaar te houden op onze planeet. Doemdenken helpt ons daarbij geen stap verder, aldus de auteurs van Resource Revolution. Want wie doemdenkt, houdt geen rekening met de kracht van innovatie.
In 1894 berekende de Times of London – in een stuk over paardentransport in de stad – dat tegen 1950 elke straat in de stad bedolven zou zijn onder drie meter paardenmest. 30 jaar later waren de paarden al goeddeels vervangen door ‘propere’ auto’s en bussen (die naderhand hun eigen nieuwe problemen creëerden). De toekomst voorspellen, vergt dus meer dan het heden extrapoleren. Innovaties in technologie en businessmodellen kunnen voor stroomversnellingen zorgen die niemand zag aankomen.
Op naar de derde revolutie
De grondstoffenrevolutie is volgens de auteurs de derde revolutie op het vlak van de klassieke productiemiddelen van Adam Smith: arbeid, kapitaal en land (grondstoffen). De eerste industriële revolutie zorgde met de komst van de stoommachine voor fabrieken en vennootschappen voor groei en opschaling. De tweede revolutie bracht urbanisering, petroleum, elektriciteit, montagelijnen, auto’s, wolkenkrabbers en management dat de globalisering van bedrijfsactiviteiten mogelijk maakte. Maar geen van beide revoluties concentreerde zich op de derde input-factor: grondstoffen.
De derde industriële revolutie zorgt voor een boost van de productiviteit van grondstoffen. De auteurs bulken van het optimisme. Nieuwe ideeën en uitvindingen volgen elkaar steeds sneller op: technologie zal ons door de huidige crisis trekken:
- Door ICT, nanotechnologie, biologie en industriële technologie met elkaar te combineren, kan je aanzienlijke productiviteitswinsten boeken.
- Economische groei met hoge grondstof-productiviteit leveren aan de 2,5 miljard mensen van de nieuwe middenklasse is de grootste opportuniteit om welvaart te creëren in 100 jaar.
- Verbeteringen in grondstof-productiviteit moeten exponentieel toenemen. En meer dan de nu gangbare 2% per jaar. Dat doe je niet met financiële constructies of door arbeid te verhuizen naar lageloonlanden. Er is een fundamenteel andere aanpak nodig van het hele management.
De auteurs stellen dat we, eerder dan in een grondstoffen (en ecologische) crisis terecht te komen, de wereldeconomie gerevitaliseerd zal worden door een gamma aan nieuwe zakenkansen, goed voor miljarden euro’s winst.
De toekomst is om de hoek
De grondstoffenrevolutie draait om het wegwerken van onderbenutting van materialen en de eliminatie van afval. Op dat vlak zijn al – zonder al te veel verbeelding – heel wat verbeteringen mogelijk. Een paar voorbeelden:
| VANDAAG | TOEKOMST |
 |
|
| Een auto, voor consumenten het meest kapitaalintensieve product na een huis, is slechts gedurende 2,6% van zijn leven bezig met een nuttige verplaatsing. 0.8% gaat naar het zoeken van parkeerplaats en 0,5% gaat verloren in de file. 96% van de tijd staat een auto geparkeerd waarde te verliezen. | Zelfrijdende deelauto’s kunnen permanent rondrijden om mensen op te pikken en af te zetten. Zonder tijdverlies door parkeren en met maximale benutting van de wagens. Parkings zouden zelfs overbodig worden. |
| Autostrades worden slecht benut. Het grootste deel van de tijd worden ze onderbenut, om vervolgens in pieken tot stilstand te komen. | Zelfrijdende auto’s kunnen door onderlinge afstemming op korte afstand en aan hoge snelheid in pelotons kunnen rijden. Met de Google-auto kan de capaciteit van wegen op die manier verachtvoudigd worden. Autostrades met één vak zouden dus ruimschoots kunnen volstaan. |
 |
|
| Minder dan 1% van de energie in de tank van een auto gaat naar het verplaatsen van mensen van punt a naar b. De rest gaat verloren aan warmte en wrijving. 95% van de energie van een gloeilamp gaat verloren in warmte. (zie infografiek hieronder) | Elektrische auto’s zijn 95% efficiënt. De prijzen van de batterijen halveerden tussen 2008 en 2013. Wellicht dalen ze nog verder met 60% tegen 2020. |
| Japan heeft een cultuur van ‘wegwerphuizen’. Na 15 jaar is een huis er niets meer waard (hoewel technisch nog in orde) en wordt het afgebroken. | Door modulair te bouwen met onderling compatibele stukken, worden kantoren en gebouwen grondstoffendepots. Onderdelen worden in recordtempo in elkaar geklikt en kunnen ook weer uit elkaar gehaald en hergebruikt worden. |
| De meeste elektriciteitscentrales halen een rendement van om en bij de 50%. 10% van de energie gaat verloren in het transport. De centrales draaien doorgaans op 30 à 40% van hun capaciteit. Sommige piekcentrales draaien maar enkele tientallen uren per jaar. | De kostprijs van zonne-energie is de laatste 30 jaar met een factor 50 gedaald en halveert wellicht nog tegen 2020, waardoor het goedkoper wordt dan conventionele energie. Door intelligente decentralisering – naar het model van het internet – zouden productie en consumptie van energie dichter bij elkaar gebracht en beter op elkaar afgestemd kunnen worden. |
| Bij gloeilampen – nog steeds dominant in grote delen van de wereld – gaat 95% van de energie verloren aan warmte. | LED-lampen verbruiken slechts 10% van de energie van gloeilampen. De prijzen van LEDs blijven dalen. Als de hele VS overschakelde op LEDs, zouden ze 30 elektriciteitscentrales kunnen sluiten en 25 miljard dollar kunnen besparen. |
Vijf strategieën
Bedrijven die profiteren van de grondstoffenrevolutie, zullen volgens de auteurs vijf strategieën hanteren. Soms apart, soms in combinatie.
- Substitutie: het vervangen van materialen door goedkopere en betere materialen. Voorbeelden: groene chemie, nieuwe (nano)materialen, biogebaseerde economie, vleesvervangers, cleantech…
- Optimalisatie: met software en IT de efficiëntie van productie en materiaalgebruik verbeteren en/of onderbenutte capaciteit vermarkten. Bijvoorbeeld: monitoring op afstand van prestaties van machine-onderdelen, deelsystemen van auto’s (Cambio), materiaal (FLOOW2) en gebouwen (AirBnB), met sensors en software productieprocessen finetunen, actieve beheersing van licht en klimaat in gebouwen…
- Virtualisatie: processen uit de fysieke wereld halen. Bijvoorbeeld: de apps en functies op een smartphone vervangen een koffer vol fysieke producten die niet langer nodig zijn: (wekker)radio, kompas, tickets, landkaarten, CD’s en CD-speler, telefoon, walkie-talkie, agenda, gps, stappenteller… Webshops, sociale media, video-on-demand en drones zijn andere voorbeelden.
- Circulariteit: waarde creëren voor producten na hun initieel gebruik. Bijvoorbeeld: hergebruiken, herstellen, nieuwe toepassingen bedenken, upcyclen en ten slotte recycleren of composteren. Industriële symbiose is een doorgedreven vorm van circulariteit: het ene bedrijf werkt met nevenstromen van een ander bedrijf.
- Eliminatie van afval: grotere efficiëntie boeken door producten en processen te herontwerpen. Bijvoorbeeld: een product van de grond af heruitvinden en via digitale productietechnieken vorm geven, modulaire kantoorbouw, design for disassembly…
Duurzaamheid?
Duurzaamheid is niet de eerste bekommernis van de auteurs van ‘Resource Revolution’. De focus ligt vooral op de enorme kansen voor bedrijven. De schaarser wordende grondstoffen leveren immers een krachtige incentive om rationeler met materialen om te gaan. Nieuwe technologieën maken dat nu ook helemaal mogelijk. Maar duurzaamheid wordt niet vergeten. De auteurs gaan er eigenlijk van uit dat de grondstoffenrevolutie inherent duurzaam is. Wie zuiniger omspringt met grondstoffen, vermindert doorgaans ook zijn ecologische impact. Bovenstaande vijf strategieën hebben dus een ingebakken duurzaamheidspotentieel. En dat is de weg die we moeten bewandelen: duurzaamheid als ingebakken evidentie van het zakendoen van morgen!
The American Way
Resource Revolution pakt uit met straffe statistieken en bespreekt heel wat interessante cases. Het boek is wel op Amerikaanse leest geschoeid. Het bulkt van het optimisme. Innovaties in de olie- en gasindustrie (schalie) krijgen veel aandacht, de schaduwzijden komen nauwelijks aan bod. Ook is er de voorliefde van bigger is better, gecombineerd met enig kapitalistisch darwinisme: “go big or go home”. De auteurs hebben lak aan enerzijds-anderzijds en kiezen ervoor om gewoon hun punt te maken. Daarom lukt het hen ook in een behapbaar boek. Een aanrader voor wie geprikkeld wil worden.
Meer info over ‘Resource Revolution’ vind je op de website van McKinsey & Company.
