In een onlangs verschenen rapport zetten de UNEP (United Nations Environment Programme) en de Europese Commissie de voordelen van duurzame business model innovatie (eco-innovatie) op een rijtje. Duurzaam materialenbeheer is hier één van de toepassingen van. Bedrijven die eco-innoveren hebben toegang tot een grotere en groeiende markt. Eco-innovatieve bedrijven groeien volgens het rapport jaarlijks gemiddeld met 15% in voor het overige stagnerende markten.
DBMI is:
- de ontwikkeling en toepassing van een nieuw business model;
- vertrekkend vanuit een nieuwe business strategie;
- die duurzaamheid verweeft doorheen alle activiteiten van de onderneming;
- en vertrekt vanuit levenscyclus-denken van producten;
- en die gebeurt in samenwerking met alle partners in de waardeketen.
DBMI omvat een gecoördineerde set van wijzigingen of nieuwe oplossingen voor producten, diensten, processen, marktbenadering en organisatiestructuur die leidt tot verbeterde prestaties en een verhoogde competitiviteit.
Je vindt een overzicht van dergelijke strategieën – met een focus op duurzaam materialenbeheer – in onze tool, de Business Model Innovation Grid.
1. Betreed nieuwe en opkomende markten
DBMI is een strategische keuze, net als beslissingen over toekomstige producten, oplossingen of diensten. Door eco-innovatie kan je oplossingen op maat uitwerken die nieuwe markten aanboren en waarmee je de concurrentie een stapje voor blijft. DBMI kan ook een goed opstapje zijn naar partnerschappen met andere stakeholders om zo nieuwe markten te bereiken en je merk meer zichtbaarheid te geven.
De vraag naar duurzame producten groeit volgens voorspellingen wereldwijd significant. In sommige markten ervaren consumenten zelfs een tekort aan dergelijke alternatieven. Uit een recente wereldwijde bevraging bleek dat slechts 6% van de Duitse en 10% van de Zuid-Koreaanse consumenten vindt dat er genoeg duurzame producten beschikbaar zijn. De markt voor ecologische schoonmaakmiddelen groeide bijvoorbeeld tussen 2007 en 2011 met 21%. En ook de enorme markt van overheidsaankopen (15 à 30% van het BNP wereldwijd) neigt naar duurzaamheid. Minstens 56 landen hebben overheidsinstellingen die duurzaam aanbesteden.
Het Zuid-Afrikaanse alternatieve energiebedrijfje SSS levert electriciteitesnetwerkjes met zonnepanelen aan dorpen in ruraal Afrika. Met ombouwkits voor huishoudtoestellen besparen ze twee derden van de energie. De kits zijn modulair en dus herstelbaar gebouwd, worden aangeboden als een dienst, worden webgebaseerd beheerd en de dorpelingen leren zelf hun systeem te onderhouden.
2. Creëer meer winsten doorheen de waardeketen
Om aan DBMI te doen, moet je naar elke schakel in de levenscyclus van je product kijken. Zo kan je kritische punten voor verbetering en potentiële waardewinsten op het spoor komen. Daarom moet je, om het volle potentieel van eco-innovatie te benutten, verder kijken dan je eigen bedrijf en samenwerken met de partners in je waardeketen.
Effectieve samenwerking voor de lange termijn kan grote gedeelde voordelen opleveren: kostenbesparing, kennisdeling, minder risico’s, grotere efficiëntie, betere verkoopcijfers en een betere waardepropositie.
Meer specifiek gaan bedrijven steeds vaker samenwerken met hun hele toeleveringsketen om de toegang tot grondstoffen te verzekeren. In 2012, bijvoorbeeld, gaven meer dan 40 bedrijven een winstwaarschuwing omwille van de onvoorziene impact van grondstoffenprijzen op hun activiteiten.
Kering, het bedrijf achter PUMA, ontwikkelde het innovatieve Environmental Profit and Loss Account (E P&L) dat de impact van het bedrijf over de hele waardeketen berekent en in geld uitdrukt. In 2010 was de negatieve impact van PUMA bijvoorbeeld goed voor € 145 miljoen. Slechts € 8 miljoen daarvan ontstond bij de kernactiviteit. De rest van de milieukosten werd veroorzaakt buiten de fabrieksmuren, bij leveranciers. Dit zette het bedrijf ertoe aan om samen met de leveranciers op zoek te gaan naar alternatieve werkwijzen om zo de milieukosten, economische lekkages en bevoorradingsrisico’s te beperken.
3. Blijf regels en standaarden een stapje voor
Milieu- en veiligheidsregels en -standaarden worden wereldwijd strenger en strenger. In 2012 werden bijvoorbeeld op dit domein wereldwijd zo’n 1900 nieuwe wetten aangenomen, tegenover minder dan 800 in 2006. Dergelijke wetgeving bleek een sterke drijfveer voor vernieuwing in diverse sectoren (chemie, electronica, textiel…).
DBMI kan bedrijven helpen om aan de meest stringente wetgevingen te voldoen, vaak nog voor ze algemeen van kracht zijn. Bovendien zetten leidende innovatieve bedrijven vaak de standaard voor nieuwe regelgeving in heel hun sector. Een dergelijke leidende rol verbetert het imago én de marktpositie van een bedrijf.
Het Thaise bedrijf Mulitbax produceert biodegradeerbare zakjes. Multibax slaagt erin om – met innovatiesteun van de overheid – aan de meest stringente internationale standaarden te voldoen. Dat opende de deuren naar de Europese en Amerikaanse markt. Vermits er weinig spelers zijn die dezelfde standaarden halen, kon Multibax vrij snel de internationale markt veroveren. Het bedrijf verdubbelt nu zijn productie.
4. Trek investeringen aan
Bedrijven die duurzaam innoveren, hebben vaak een streepje voor bij financiers. Wereldwijd ondersteunen overheden en instellingen sociale en ecologische innovatie bij, in het bijzonder, KMO’s. Bovendien ontwikkelen steeds meer mainstream banken speciale kredietlijnen voor bedrijven die sterk op duurzaamheid gericht zijn. En ook crowdfunding-platformen slaan de brug tussen innovatoren en investeerders.
Innovatie voor duurzaamheid gaat inherent om het opbouwen van veerkracht op de lange termijn. Dat verhoogt de commerciële aantrekkingskracht van een bedrijf. Langetermijnfinanciers ondervinden dat investeringen in duurzaamheid mooie opbrengsten kunnen genereren en de risico’s op de lange termijn beperken.
Eco-innovatieve bedrijven zijn ook aantrekkelijk voor overnemers en partnerschappen. De alternatieve drankenproducent Innocent werd bijvoorbeeld overgenomen door Coca Cola, cosmetica-producent Burt’s Bees werd voor $1 miljard overgenomen door de multinational Clorox en Avis kocht het autodeelplatform Zipcar voor $500 miljoen. Deze overnames illustreren de aantrekkingskracht van bedrijven met duurzame innovatieve business modellen.
In een tijd waarin de meeste financiële instellingen zwarte sneeuw zien, is duurzame bankier Tridodos in omvang verdubbeld. Dankzij het feit dat meer en meer kapitaal naar duurzame initiatieven vloeit.
5. Verhoog productiviteit en technische capaciteit
Hoe meer je innoveert, hoe beter je erin wordt. DBMI vergt informatie-uitwisseling en samenwerking binnen en buiten het bedrijf: tussen afdelingen, leveranciers, kennisinstellingen… De lerende en participatieve cultuur die zo ontstaat, leidt volgens studies tot een grotere betrokkenheid en expertise van medewerkers, wat op zijn beurt leidt tot een grotere productiviteit en een lager verloop. Dergelijke verbanden zijn nog sterker als de medewerkers het gevoel hebben dat ze deel uitmaken van een positief doel. 96% van de 18 tot 45-jarigen wereldwijd wil liever werken bij een werkgever die milieuvriendelijk of minstens –bewust is.
Bij de Braziliaanse duurzame cosmetica-producent Natura kregen medewerkers in 2012 gemiddeld 95 uren vorming, goed voor een investering van $8 miljoen. Gevolg: 72% van de medewerkers is tevreden bij Natura, 71% van het management is intern gegroeid. Er is slechts 9% verloop.
Uiteraard is het succes van eco-innovatie, sterk afhankelijk van de context waarbinnen bedrijven functioneren. De houding van beleidsmakers, de lokale markt en druk op de industrie zijn doorslaggevend. Het UNEP-rapport toont aan dat deze context echter wereldwijd steeds gunstiger wordt. Je kan het volledige UNEP-rapport ‘The Business Case For Eco-innovation‘ hier downloaden.
Zelf aan de slag?
Plan C organiseert in het voorjaar van 2015 een Masterclass Circulair Ondernemen. Tijdens die masterclass van in totaal zes sessies staat duurzame business model innovatie centraal. Als denkkader hanteren we de principes van de circulaire economie en duurzaam materialenbeheer. Concreet ga je naar huis met een opportuniteit voor jouw onderneming / een goed onderbouwd circulair business model en een stappenplan om dit waar te maken. Meer info vind je hier.
