Dit jaar legt Plan C de klemtoon op product-dienst-combinaties. Jiska Verhulst, netwerkdirecteur van Plan C, licht toe waarom.
Dit is de eerste keer dat Plan C duidelijk de keuze maakt voor een jaarthema. Kan je, voor we dieper ingaan op het jaarthema van 2013, even toelichten waarom deze keuze gemaakt werd?
“De voorbije jaren richtte Plan C zich sterk op het uitwerken van een holistische visie rond duurzaam materialenbeheer. In deze visieateliers werd duurzaam materialenbeheer belicht vanuit verschillende maatschappelijke, economische en technologische standpunten, wat leidde tot een inspirerend toekomstperspectief gestoeld op 5 pijlers (wakkere samenleving, tot uw dienst, slim sluiten, materialen op maat en duurzame kunststoffen red.). Dit jaar willen we ons focussen op de verdieping en verrijking van de pijler ‘Tot uw dienst’, die zich richt op product-dienst-combinaties.”
Hoe kadert dit jaarthema binnen duurzaam materialenbeheer, het werkveld van Plan C?
“Product-dienst systemen kwamen in onze visie-ateliers erg snel bovendrijven als innovatieve en boeiende business modellen. Dit is ook erg logisch als je materialenbeheer bekijkt vanuit het standpunt van materiaalschaarste en efficiënt gebruik van materialen. Lineaire businessmodellen waarbij producenten hun omzet genereren door zoveel mogelijk producten te verkopen, geven weinig prikkels aan producenten om hun producten zo te ontwerpen dat ze een lange levensduur hebben, eenvoudig herstelbaar zijn en de materialen makkelijk gerecycleerd kunnen worden. Door te kiezen voor product-dienst systemen verschuift de focus van het product naar de functie die het product biedt. In dit geval haalt de producent zijn omzet uit het verkopen van de functie van een product. Hoe minder materiaal hij hier voor nodig heeft, hoe groter zijn potentiële winstmarge. Als bovendien het business model ook zo is opgezet dat hij zijn producten op het einde van hun gebruiksfase terug in bezit krijgt, zijn alle prikkels aanwezig om producten niet alleen een langere levensduur te geven maar ook om ze recycleerbaar te maken. ”
Zijn product-dienst combinaties ook economisch interessant voor de producent en consument?
“Dat kunnen ze zeker zijn. Ik geef een voorbeeld. De meest doorgedreven vorm van een product-dienst combinatie is deze waarbij een consument het product niet meer koopt maar enkel nog betaalt voor de dienst die het levert. In het geval van een wasmachine zou je geen wasmachine meer kopen maar een aantal wasuren. De consument moet geen grote investering meer doen maar kan zijn uitgaven spreiden in de tijd. Dit geeft ook ruimte om voor kwalitatieve betere oplossingen te kiezen en over de levensduur van een product toch geld uit te sparen. Nu zien we nog veel dat consumenten een goedkoop toestel aankopen maar dat minder energiezuinig zijn is. Hierdoor kunnen de kosten over de hele levensduur zelfs groter worden dan bij de duurdere toestellen. Maar ook voor de producent zijn er economische kansen. Door in een product-dienst combinatie te stappen wordt de band met je klant veel directer en duurzamer. Ook blijft de producent eigenaar van zijn producten en dus de materialen die ze bevatten. Dit maakt hem minder afhankelijk van de aankoop van grondstoffen, waarvan verwacht wordt dat de kostprijs ervan in de toekomst vooral zal stijgen.”
“Ondanks het potentieel van product-dienst systemen zijn er nog maar enkele succesvol in de markt gezet. Door er een volledige jaarwerking rond uit te bouwen, hoopt Plan C hierin verandering op gang te brengen.”
Hoe zal Plan C dit onderwerp naar zijn netwerk brengen?
“Plan C wil een beeld schetsen van de opportuniteiten die product-dienst-combinaties met zich meebrengen. Via een mix van lezingen, workshops en experimenten zullen we de Plan C Community doorheen 2013 via verschillende kanalen onderdompelen in dit thema. Op 26 februari vindt het lanceringsevent plaats en laten we vier inspirerende sprekers aan het woord die vanuit de praktijk toelichting geven bij de product dienst combinatie die ze succesvol in de markt hebben gezet.”
