Nervositeit in het wereldje van de circulair economen. De nieuw aangetreden Commissie-Juncker gaat met de grove borstel door de regelgevingsagenda. 80 stukken wetgeving die in de pijplijn zitten, worden geschrapt in het kader van ‘Regulatory Fitness’. Ook het voorstellenpakket voor de circulaire economie gaat op de schop. Tegelijk belooft vicevoorzitter Timmermans in 2015 met een ambitieuzer plan voor de circulaire economie terug te komen.
Reculer pour mieux sauter?
De nieuwe Commissie slaat een ferme toon aan. Ze wil voortaan focussen op de ‘big things’, zoals groei en jobs. Voor al wat niet met de nieuwe prioriteiten strookt, past de Commissie de ‘politieke discontinuïteit’ toe: beleidsvoorstellen worden geschrapt. De Commissie wil dat “alle instellingen focussen op, en leveren wat er echt toe doet” om zo het vertrouwen van de burgers in de Unie te herstellen.
De Europese Commissie wil voortaan focussen op de ‘big things’, zoals groei en jobs.
De Commissie-Juncker gaat ook het pakket voor de circulaire economie, zoals opgemaakt door de vorige commissaris voor milieu, Potočnik, schrappen. Dat pakket, de zogenaamde afval-richtlijn, wil het storten van afval doen uitdoven tegen 2025 en stelt stevige recyclagedoeleinden voor de hele EU. Het plan zou 180.000 jobs opleveren, 8% besparingen per jaar opleveren voor bedrijven, samen goed voor € 600 miljard, en broeikasgassen reduceren met 2 à 4%. Toen het nieuws van de schrapping uitlekte, stak een storm van protest op – ook uit delen van het bedrijfsleven.
Frans Timmermans (vicevoorzitter Commissie): “We willen ervoor zorgen dat de circulaire economie effectief op een circulaire wijze benaderd wordt, en niet slechts voor de helft van de cirkel.”
Bij de presentatie van de plannen in het Europees Parlement trachtte vicevoorzitter van de Commissie Timmermans de gemoederen te bedaren. Met de schrapping wil de Commissie ruimte maken voor een “bredere en meer ambitieuze aanpak”. “We willen ervoor zorgen dat de circulaire economie effectief op een circulaire wijze benaderd wordt, en niet slechts voor de helft van de cirkel”, aldus Timmermans. “Dat betekent dat we het huidige voorstel zullen terugtrekken en zullen terugkomen met een ambitieuzer voorstel dat de circulaire economie in zijn geheel bestrijkt, en we zullen dit doen in 2015. […] We zullen niet treuzelen, want we willen dat de circulaire economie in pole position staat als het Juncker-plan in uitvoering gaat, zodat de economie die kan profiteren van investeringen inderdaad pal in het midden van de circulaire economie zit.”
Gemengde reacties
De Europese werkgeversfederatie BusinessEurope reageert tevreden. De federatie heeft hard geijverd voor deze beslissing, vanuit een bezorgdheid voor de concurrentiepositie van Europese bedrijven. Afvaldoelen horen volgens de federatie niet thuis in het pakket voor circulaire economie. De circulaire economie moet volgens BusinessEurope een puur economisch pakket van regelgeving zijn.
Werkgeversfederatie BusinessEurope heeft hard geijverd voor deze beslissing, vanuit een bezorgdheid voor de concurrentiepositie van Europese bedrijven.
De Europese Raad van Milieuministers kantte zich gisteren ‘unaniem’ tegen de schrapping van het Circulaire Economie-pakket. Volgens de Italiaanse milieuminister Gian Luca Galletti druist het helemaal in tegen de houding die Europa aanneemt in de internationale klimaatonderhandelingen. “Je kan niet aan de ene kant zeggen dat we de klimaatonderhandelingen tot een goed einde willen brengen in Parijs en aan de andere kant het Circulaire Economie-pakket intrekken.” 11 milieuministers – waaronder die van Duitsland en Italië, twee landen die zes maanden aan het pakket hebben meegewerkt – hebben hun bezorgdheden schriftelijk aan de Commissie overgemaakt.
Gian Luca Galletti (Italiaans milieuminister): “Je kan niet aan de ene kant zeggen dat we de klimaatonderhandelingen tot een goed einde willen brengen in Parijs en aan de andere kant het circulaire economie pakket intrekken.”
Ex-commissaris Janez Potočnik had liever gezien dat het bestaande pakket geamendeerd werd waar het tekortschoot, in plaats van geschrapt te worden.
De Ellen MacArthur Foundation, een koploper in de promotie van de circulaire economie, vertrouwt erop dat het pleidooi voor grondstof-efficiëntie het uiteindelijk zal halen. Executive Officer Jocelyn Blériot: “Het is een zeer belangrijke agenda. Als mensen het op de juiste manier benaderen en we tonen dat dit een ontwikkelingsagenda is – het gaat over competitiviteit, het gaat over jobs – waarom zou het dan niet aangenomen worden?”
Het Europees Parlement zal in de loop van januari zelf een resolutie opstellen over het werkprogramma van de Commissie. Daarin zal het verduidelijken wat het precies verwacht van betere regelgeving inzake luchtkwaliteit, circulaire economie en eerlijke fiscaliteit.
Bronnen: Euractiv, The Guardian, Europees Parlement, Europese Commissie, BusinessEurope, KathleenVanBrempt.be
Europa wil breder en meer ambitieus zijn, en schrapt daarom de echt wel gematigde recyclagedoelstellingen, behoudt het storten, zet geen rem op marien afval en praat de werkgeverslobby naar de mond. Ik begrijp er niets van, en geloof niet dat ‘de markt het wel zal oplossen’. Al ons werk aan ex-post evaluaties van afvalrichtlijnen, aan modernisering van wetgeving en aan de uitbouw van een doelstelling voor marien litter, allemaal door de gootsteen. 2014 diende tot niets, voor heel veel mileuprofessionals. Maar wat erger is, geen perspectief meer… niet voor materiaalefficientie, niet voor al die extra jobs, niet voor kostenbesparingen, niet voor duurzamer materiaalbeheer, niet voor circulaire economie. Alsof dat géén ‘big things’ zijn. Ontgoocheld in een kortzichtig Europa.
Dat de Commissie een – voor een groot deel van Europa althans – ambitieus pakket intrekt om een jaar later een nog ambitieuzer pakket te lanceren is weinig geloofwaardig. Milieuregelgeving is één van de domeinen waarin Europa vaak het verschil maakt in het nationaal beleid van de lidstaten. Dat uitgerekend twee milieupakketten van de agenda verdwijnen heeft ook te maken met het anti-Europagevoel dat leeft bij veel politici. Dit zorgt ervoor dat Europa zich aan het terugtrekken is als regelgever. Het intrekken van het circulaire economie pakket zal er niet toe leiden dat alle ontwikkelingen rond circulaire economie stil vallen. De voortrekkers binnen Europa zullen wel verder doen omdat ze de voordelen van een circulaire economie ondervinden. Alleen zal de kloof tussen goed en slecht presterende lidstaten alleen maar groter worden. En op termijn zullen ook de goede presteerders hiervan de nadelen ondervinden…